Scanafbeelding
Het Heylich *1EUANGELIUM, *2 [de beschrijvinge] *3MATTHEI.
*1Het woort is een Griecx woort, ende beteeckent een goede, ofte blijde boodtschap. Luc. 2.10. met welcken name inde H. Schriftuere, voornamelijck des Nieuwen Testaments, genaemt wort de leere, die de Propheten ende Apostelen verkondicht hebben van de verlossinge des menschen ende van de eeuwige salicheyt door den te wege gebracht. De welcke alsoose door de Propheten voor-gestelt wort in beloften, dat de in de werelt soude komen, ende sulcks te wege brengen, ende door de Apostelen, dat hy in de volheyt des tijdts inde werelt gekomen is, ende het werck der verlossinge heeft te wege gebracht, so wort door dit woort oock bysonderlijck verstaen de Leere ende der Apostelen van de volbrenginge deser beloften door inden vleesche nu gecomen zijnde. Rom. 16.25. Ende noch bysonderlijcker de historie van de komste des in den vleesche, van sijne geboorte, leere, wonder-wercken, lijden, sterven, opstandinge, ende hemelvaert. Ende in dese beteeckenisse wort dit woort hier in den tijtel genomen: gelijck oock Marc. 1.1. Ende de schrijvers van dese Historie worden daer van oock genaemt, hoewel dat woort oock somtijts breeder genomen wort, voor een die hier ende daer gesonden wort om het Euangelium te prediken. Siet Actor. cap. 21.8. Ephes. 4.11. 2.Tim. 4.5.
*2Also stelt hy den tijtel, en niet om te kenne te geven, dat hy niet en is de voornaemste Autheur van dit schrift, die de Geest Godts is. 2.Tim. 3.16. maer dat hy alleen een dienaer is, die Godt gebruyckt heeft om dit te beschrijven. ’Tselve is oock aen te mercken in de tijtelen van de andere Euangelien.
*3 was een sone oock genaemt Marc. 2.14. Luc. 5. v 27. Van sijne beroepinge tot het Apostelschap schrijft hy selve Matth. 9.9, 10, c. ende stelt hem selven oock onder de Apostelen, Matth. 10.3. Dese is de eerste geweest die de Euangelische Historie heeft beschreven, ontrent het negende jaer nae hemel-vaert, gelijck vele oude Schrijvers getuygen: die oock seggen dat hy in Ethyopien, ofte Mooren-lant, het Euangelium soude gepredickt hebben. Sommige meynen dat hy dit Euangelium soude hebben beschreven in de Hebreeusche tale. Maer dat en is niet wel gelooflijck, alsoo het selve nergens oyt en is gesien geweest, ende overmits Mattheus niet alleen de Hebreeusche woorden als Matth. 1.23. maer oock geheele redenen, als Matth. 27.46. in’t Griecks overset, ’t welck hy niet en soude gedaen hebben indien hy in’t Hebreeusch geschreven hadde: gelijck hy oock de plaetsen des Ouden Testaments meest also verhaelt, gelijckse in de oude Griecxsche oversettinge gestelt zijn.
uyt, dan door 19bidden ende vasten.
22kEnde als sy in Galilea verkeerden, seyde Iesus tot haer, De Sone des menschen sal overgelevert worden in de handen der menschen.
23Ende sy sullen hem dooden, ende ten derden dage sal hy opgeweckt worden. Ende sy wierden zeer bedroeft.
24Ende als sy te Capernaum ingekomen waren, gingen tot 20Petrum die de 21Didrachmen ontfingen, ende seyden: Uwe Meester en betaelt hy de Didrachmen niet?
25Hy seyde, lIa. Ende doe hy in huys gecomen was, voorquam hem Iesus, seggende, Wat dunckt u Simon? 22De Coningen der aerden, van wien nemen sy tollen ofte schattinge? van hare sonen ofte van 23den vremden?
26Petrus seyde tot hem, Van den vremden. Iesus seyde tot hem, So zijn dan de sonen vry.
27Maer op dat wy haer geenen aenstoot en geven, gaet henen na de zee, werpt den angel [uyt], ende den eersten visch die opcomt, neemt, ende sijnen mondt geopent hebbende, sult ghy eenen 24stater vinden: neemt dien, ende geeft hem aen haer voor my ende u.
19D. door een vast geloove, gesterckt door vyerige gebeden, waer toe de menschen door vasten bereydt worden.
[v22] kMatth.16.21. ende 20.18. Marc. 8.31. ende 9.31. ende 10.33. Luce 9.22, 44. ende 18.31.
[v24] 20Om dat hy aldaer sijne wooninge hadde, gelijck oock Christus. siet Mat. 4.13. ende 8.14. Want dese schattinge moest yder betalen daer hy woonde.
21Dit waren cijns ofte schatting-penningen, twee drachmen, ofte een half loot aen silver wegende, hoedanige een yder, hooft voor hooft, moeste betalen tot den dienst des Tabernakels Exod. 30.13. ende diergelijcke oock tot onderhoudt van den Tempel ende van den dienst. 2.Chron. 24. vers 9. Neh. 10.32. welcke schattinge de Romeynen daer na aen haer getrocken hebben. Siet Ioseph. de bello. Iud. l. 7. c. 26.
[v25] lMatth. 22.21. Rom. 13.7.
22N. die souvereyn zijn, ofte onder niemant staen.
23D. die niet en behooren tot der Coningen huys-gesin. Ofte, die van hare afkomste niet en zijn, gelijck Christus was van David. Luce 1.32.
[v27] 24Dit was eenen penninck wegende twee didrachmen, ofte een loot silvers: weerdich zijnde ontrent eenen halven rijcx-daelder: so veel doende als een sikel des heylichdoms.
Het xviij. Capittel.
1 Christus leert door het exempel van een kindeken, wie de meeste is in ’t ryck der hemelen. 6 wat straffe sy weerdich zijn die ergernisse geven. 8 Hoe nauwe men sich moet wachten van te ergeren den kleynen, voor dewelcke selfs de Engelen sorgen. 11 ende Christus gekomen is om haer salich te maken: gelijck hy verklaert door de gelijckenisse van een verloren schaep. 15 Hoe men sal handelen met een broeder die tegen ons gesondicht heeft, ende wat in desen het ampt ende de macht der Gemeynte is. 19 Hoe krachtich het gemeen gebedt der geloovigen is. 21 Datmen altijt moet bereydt zijn te vergeven: het welck verklaert wort door de gelijckenisse van een Coninck, die met sijne knechten reeckenschap houdt.
1aTE dier selver 1uyre quamen de Discipelen tot Iesum, seggende, Wie 2is doch de meeste in’t Coninckrijck der Hemelen?
2Ende Iesus een kindeken tot hem geroepen hebbende, stelde dat in’t midden van haer,
3Ende seyde, Voorwaer segge ick u, bindien ghy u niet en 3verandert, ende wort gelijck de 4kinderkens, so en sult ghy in het Coninckrijck der Hemelen geensins ingaen.
4cSoo wie dan hem selven sal vernederen gelijck dit Kindeken, dese is de meeste in’t Coninckrijck der Hemelen.
5dEnde so wie soodanich een 5Kindeken ontfangt in mijnen Name, die ontfangt my.
6eMaer so wie eenen van dese kleynen, die in my gelooven, 6ergert, het ware hem nutter dat een 7meulensteen aen sijnen hals gehangen, ende dat hy versoncken ware in de diepte der zee.
7Wee der werelt van de ergernissen: fwant het is 8nootsakelick dat de ergernissen komen: gDoch wee dien mensche door welcken de ergernisse komt.
8hIndien dan uwe 9hant ofte uwe voet u ergert, houwt’se af ende werpt’se van u. Het is u beter tot den leven in te gaen, kreupel, ofte verminckt [zijnde], dan twee handen ofte twee voeten hebbende in’t eeuwige vyer geworpen te worden.
9Ende indien uwe ooge u ergert trecktse uyt, ende werptse van u. Het is u beter maer een ooge hebbende tot het leven in te gaen, dan twee oogen hebbende in’t helsche vyer geworpen te worden.
10Siet toe dat ghy niet een van dese kleynen en veracht: want ick segge u lieden, idat 10hare Engelen in de Hemelen altijt 11sien het aengesicht mijns Vaders, die in de Hemelen is.
11kWant de Sone des menschen is gekomen om salich te maken dat verloren was.
12lWat dunckt u, 12indien eenich mensche hondert schapen hadde, ende een uyt de selve afgedwaelt ware, en sal hy niet de negen-en-tnegentich laten, ende op de bergen henen gaende het afgedwaelde soecken?
13Ende indien het geschiet, dat hy het selve vint: Voorwaer ick segge u, dat hy hem meer verblijt over het selve, dan over de negen en tnegentich, die niet afgedwaelt en zijn geweest.
14Alsoo en is de wille niet 13uwes Vaders die in de hemelen is, dat een van 14dese kleyne verloren gae.
15mMaer indien uwe broeder 15tegen u gesondicht heeft, gaet henen ende 16bestraft hem tusschen u ende hem alleen: indien hy u hoort, so hebt ghy uwen broeder gewonnen.
16Maer indien hy [u] niet en hoort, soo neemt noch een ofte twee met u: nop dat in den mont van twee ofte drie getuygen 17alle woort besta.
17Ende indien hy de selve geen gehoor en geeft, osoo segt het der 18Gemeynte: ende indien hy oock der Gemeynte geen gehoor en geeft, pso zy hy u 19als de heyden ende de tollenaer.
18qVoorwaer segge ick u: 20al wat ghy op der aerden binden sult, sal in den Hemel gebonden wesen: ende al wat ghy op der aerden ontbinden sult, sal in den Hemel ontbonden wesen.
19Wederom segge ick u, in dien daer twee van u t’ samen stemmen op der aerden, over eenige sake, 21die sy souden mogen begeeren, dat die haer sal 22geschieden van mijnen Vader die inde hemelen is.
20rWant waer twee ofte drie vergadert zijn in mijnen Name, 23daer ben ick in’t midden van haer.
21Doe quam Petrus tot hem, ende seyde, Heere hoe menichmael sal mijn broeder tegen my sondigen, ende ick hem vergeven? sTot sevenmael?
22Iesus seyde tot hem, ick en segge u niet tot sevenmael, maer ttot 24seventichmael seven-[mael].
23Daerom wort het Coninckrijck der hemelen vergeleken by een seker Coninck, die rekeninge met sijne dienstknechten 25houden wilde.
24Als hy nu begon te rekenen, wiert tot hem gebracht 26een die hem schuldich was tien duysent 27talenten.
25vEnde als hy niet en hadde om te betalen, beval sijn Heere, datmen hem soude 28verkoopen, ende sijn wijf ende kinde-
[v1] aMarc. 9.34. Luce 9.46. ende 22.24.
1D. tijdt.
2D. sal doch de meeste zijn.
[v3] bMatth. 19.14. 1.Corinth. 14.20. 1.Petr. 2.2.
3Gr. keert, D. afkeert, namelick van dese hochmoet ende eergiericheyt.
4N. gelijck David van hem selven getuycht, Psal. 131.
[v4] c1.Petr. 5.6.
[v5] dMarc. 9.37. Luce 9.48. Ioan. 13.20.
5N. niet alleen in ouderdom, maer oock de gene die als kinderen nedrich van gemoet zijn, gelijck het volgende genoech uytwijst vers 6.
[v6] eMarc. 2.42. Luce 17.2.
6D. yet doet, spreeckt ofte leert, waer door hy een ander tot sondigen ofte afval beweecht.
7Gr. Ezels-meulen-steen: gelijck wy souden seggen, een ros-meulen-steen.
[v7] f1.Cor. 11.19.
8N. ten aensien van de boosheyt des Duyvels, der menschen verdorventheyt, ende Godts rechtveerdige toelatinge ende oordeel. Siet 1.Cor. 11.19. 2.Thes. 2.11, 12.
gMatth. 26.24. Actor. 2.23. ende 4.27, 28.
[v8] hDeut. 13.6. Matth. 5.29, 30. Marc. 9.43.
9Siet hier van de aenteeck. Matth. 5.29.
[v10] iPsal. 34.8.
10D. die tot hare beschuttinge ende dienst gesonden worden. Hebr. 1.14.
11D. hebben altijt toeganck tot den throon Godts, om bevelen te ontfangen tot harer bescherminge, ende tot straffe der genen die haer souden mogen verachten ofte verdrucken. Een gelijckenisse genomen van de Coningen in het Oosten, die hare voornaemste dienaers, door welcke sy haer rijck regeerden, toeganck gaven om haer aengesicht te sien: gelijck te sien is Esth. c. 1.14. siet oock Luce 1.19. Apoc. 8.2.
[v11] kLuce 19.10.
[v12] lLuce 15.3.
12Met dese gelijckenisse wil Christus leeren, dat wanneer yemant van de geloovige soude verleydt worden, hy niet op en houdt voor dat hy de selve te rechte gebracht sal hebben.
[v14] 13Gr. voor uwen vader.
14N. die in my gelooven, gelijck vers 6. uytgedruckt staet.
[v15] mLuce 17.3. Iac. 5.19. Levit. 19.17. Prov. 17.10.
15D. u eenigen aenstoot geeft, het zy dat hy u selfs verongelijckt, ofte andersins tegen God ofte den naesten mis doet met uwe kennisse, sonder dat sulcks openbaer is. want openbare sonden moeten openbaerlick bestraft worden, 1.Tim. 5.20.
16D. vermaent ende overtuygt hem van sijne misdaet.
[v16] nNum. 35.30. Deut. 17.6. ende 19.15. Ioan. 8.17. 2.Cor. 13.1. Hebr.10.28.
17D. alle sake, ofte waerheyt, voor vast gehouden werde. Deut. 19.15.
[v17] o2.Thess. 3.14.
18D. de regeerders der Gemeynte, die de gantsche Gemeynte gelijck als representeren. Siet 1.Cor. 12.28. ende 2.Cor. 2.6.
p1.Cor. 5.9. 2.Thess. 3.14.
19D. als een die vreemt is van de gemeynte Christi, Act. 10.28.
[v18] qMatth. 16.19. Ioan. 20.23.
20Siet hier van cap. 16.19.
[v19] 21N. uyt den geloove, ende na Gods wille. Iac. 1.6. ende 1.Ioan. 5.14.
22Ofte, gewerden.
[v20] rLuce 24.15, 36.
23Namelick, met mijnen Geest ende genade. Ioan. 14.16, 23.
[v21] sLuce 17.4.
[v22] tMatth. 6.14. Marc. 11.25. Colos. 3.13.
24D. so menichmael als hy u misdoet, een seker getal voor een groot ende onseker getal genomen zijnde, gelijck Gen. 4.24.
[v23] 25Gr. Opnemen.
[v24] 26Gr. een schuldenaer van thien duysent talenten.
27Een gemeen talent wort geschat op ses hondert gouden croonen.
[v25] vMatth. 5.25.
28Dit was in’t oude Testament gebruycklick, dat de kinderen met hare ouders om der selver schult mochten tot slaven verkocht worden. siet Exod. 22.3. ende 2.Reg. 4.1.
Uit: Statenvertaling (1637)
© (transcriptie) 2008 Nicoline van der Sijs