Scanafbeelding
De Propheet IESAIA.
14Ende 57men sal seggen, Verhoocht [de bane], verhoocht [de bane], bereyt den wech: neemt den aenstoot uyt den wech mijnes volcx.
15Want alsoo seyt de hooge ende verhevene, die in de eeuwicheyt woont, ende diens name heylich is: Ick woone [in] de hoochte, ende [in] ’t heylige: ende by dien 58die eenes verbryselden ende nederigen geestes is, op dat ick levendich make den geest der nederigen, ende op dat ick levendich make het herte der verbryselden.
16Want cick en sal niet 59eeuwichlick twisten, noch ick en sal niet geduerichlick verbolgen zijn: want 60de geest soude van voor mijn aengesichte 61overstelpt worden, 62ende de zielen d[die] ick gemaeckt hebbe.
17Ick was verbolgen over de ongerechticheyt 63harer giericheyt, ende sloechse; 64ick verberchde my, ende was verbolgen: evenwel gingen sy afkeerich henen 65in den wech hares herten.
1866Ick sie hare wegen, ende ick salse genesen: ende ick salse geleyden, ende hen vertroostingen wedergeven, namelick 67hare treurigen.
1968Ick scheppe de vrucht der lippen, Vrede, Vrede 69den genen die verre zijn, ende den genen die nae by zijn, seyt de HEERE, ende, Ick salse genesen.
20Doch de godtloose zijn 70als eene voort-gedrevene zee, want die en can niet rusten, ende hare 71wateren 72werpen slijck ende modder 73op.
21eDe godloose, seyt mijn Godt, 74en hebben geenen vrede.
[v14] 57Of, hy sal seggen. T.w. de roeper, of, de Coninck Cyrus, die uytroepen liet, dat het Ioodsche volck weder in sijn lant soude keeren, sonder dat yemant het selve soude beschadigen. Siet Ies. 40.3. ende 62.10. waer door wijders is afgebeelt de verlossinge door Iesum Christum.
[v15] 58Siet Psal. 34. de aenteeck. op vers 19.
[v16] cPsal. 103.9.
59Of, tot den eynde.
60D. het herte, het gemoet aller menschen, als ick altijt met haer soude twisten, of altijt op haer soude even toornich blijven.
61Siet Psal. 61 op vers 3. en Psal. 102. op vers 1.
62T.w. souden overstelpt worden, of in beswijminge vallen.
dHeb. 12.9.
[v17] 63Hebr. sijner, alsoo staet dit 17. ende oock het 18. ende 19. vers, doorgaens in ’t getal van eenen.
64D. ick ontrock haer mijne genade ende hulpe.
65D. in den wech die haer herte bedacht ende versierde.
[v18] 66And. [maer] als ick hare wegen aensach, so heelde, of genas, ickse. De sin is, Doe ick sach dat sy gantsch verdorven waren, ende haer selven niet helpen en konden, so hebbe ickse uyt loutere genade geholpen.
67T.w. die bedroeft zijn, om datse my vertoornt hebben.
[v19] 68D. Ick sal door de lippen mijner dienaren, die den vrede verkondigen, veel vruchts en vreuchts, veel troosts ende danckbaerheyts verwecken, ende te wege brengen. And. Ick scheppe ’tgene dat met de lippen is voort-gebracht, of, voort-gebracht wort.
69D. allen uytvercorenen, ’tzy datse Iodenen oft heydenen zijn. Siet Eph. 2.17.
[v20] 70Als de zee, of meeren, die van de stercke winden beweecht ende beroert worden. Alsoo worden de godtloose tot alle boosheyt voortgedreven, soo van hare eygene quade conscientie, als van andre quade menschen.
71D. golven, of baren.
72Alsoo werpen de godtloose, ende brengen voort, uyt haer verdorven herte ende gemoet, alle vuylicheyt ende verdorventheyt.
73Of, uyt.
[v21] eIes. 48.22.
74T.w. geen vrede der conscientie, ofte des gemoets. Siet Iob cap. 18. op vers 11.
Het lviij. Capittel.
De Heere beveelt den Prophete, dat hy de Ioden hare huychelerye, insonderheyt in het vasten, soude verwijten, vers 1, etc. ende haer leeren wat een recht vasten zy, ’twelck hy vereyscht, 6. belovende den genen die hem in oprechticheyt des herten dienen, ende de boosheyt afleggen, insonderheyt die sijne Sabbathen oprechtelick onderhouden, allen welvaert ende segen, 8, etc.
1ROept uyt der kele, 1en houdt niet in, verheft uwe stemme als een basuyne, ende vercondicht mijnen volcke hare overtredinge, ende den huyse Iacobs hare sonden.
22Hoewel sy my 3dagelicx 4soecken, ende 5eenen lust hebben aen de kennisse mijner wegen, als een volck dat gerechticheyt doet, ende het recht sijnes Godts niet en verlaet, 6vragen sy my nae de rechten der gerechticheyt, 7sy hebben eenen lust tot Godt te naederen.
3[Seggende] 8Waerom vasten wy, ende ghy en siet het niet aen? [waerom] 9quellen wy onse ziele, ende 10ghy en weet het niet? 11siet, ten dage wanneer ghylieden vastet, 12so vindet ghy [uwen] lust, ende ghy eyscht strengelick 13allen uwen arbeyt.
4Siet, 14tot twist ende gekijf vastet ghylieden, ende 15om godtlooslick met de vuyst te slaen: en vastet niet 16gelijck heden, 17om uwe stemme te doen hooren in der hoochte.
5aSoude het sulck een vasten zijn, 18dat ick verkiesen soude, dat de mensche 19sijne ziele eenen dach quelle? dat hy sijn hooft cromme gelijck een biese, ende eenen sack ende assche onder [sich] spreyde? soudt ghy dat een vasten heeten, ende 20eenen dach den HEERE aengenaem?
6Is niet dit het vasten dat ick verkiese? Dat ghy los maeckt 21de knoopen der godtloosheyt, dat ghy ontdoet de banden 22des jocks, ende dat ghy vry los latet 23de verpletterde, ende alle 24jock verscheurt?
7bIst niet dat ghy den hongerigen u broot 25mede deylt, ende de arme 26verdrevene in huys brengt? als ghy 27eenen naeckten siet, dat ghy hem 28deckt, ende dat ghy u 29voor u vleesch 30niet en verbercht?
8Dan sal 31u licht voortbreken als de dageraet, ende uwe genesinge sal snellick uytspruyten: ende 32uwe gerechticheyt sal voor u aengesichte henen gaen: [ende] 33de heerlickheyt des HEEREN 34sal uwen achtertocht wesen.
9Dan sult ghy roepen, ende de HEERE 35sal antwoorden, ghy sult schreeuwen, ende hy sal seggen, Siet [hier] ben ick; so ghy uyt het midden van u wech doet 36het jock, 37het uytsteken des vingers, ende 38het spreken 39der ongerechticheyt.
10Ende so ghy 40uwe ziele opent voor den hongerigen, ende 41de bedruckte ziele versadicht: dan sal 42u licht in de duysternisse opgaen, ende 43uwe donckerheyt sal zijn als de middach.
11Ende de HEERE sal u geduerichlick 44leyden, ende hy sal uwe ziele versadigen 45in groote droochten, ende uwe beenderen 46veerdich maken: ende ghy sult zijn als een gewatert hof, ende als een 47sprinckader der wateren, welckes wateren niet en 48ontbreken.
12Ende 49die uyt u [voortcomen] sullen bouwen 50de oude verwoeste plaetsen: de fondamenten 51van geslachte tot geslachte [verwoestet] sult ghy 52oprichten: ende ghy sult genaemt worden, 53Die de bressen toemuert, die de paden weder op maeckt, om te bewoonen.
1354In dien ghy uwen voet van den
[v1] 1En houdt uwe stemme niet op, of, niet in.
[v2] 2Of, want sy soecken my dagelicx.
3Hebr. dach, dach. Siet Psal. 61. op vers 9.
4D. in den tempel komen, om my hare offerhanden te brengen, ende hare gebeden aldaer te doen: maer ten gaet haer niet ter herten, ’tgeschiet al uyt hypocrisie.
5D. haer gelaten als of sy daer eenen oprechten lust aen hadden, dat sy de priesters hooren de wet lesen ende verklaren.
6T.w. door de Propheten.
7Hebr. Sy hebben lust tot de naederinge Godes. D. Sy stellen haer uytwendelick alsoo aen, als of sy lust daer aen hadden, ende als of het hen eernst ware mijne geboden te weten, ende haer leven nae de selve aen te stellen.
[v3] 8Dit zijn de woorden der huychelaers, die door haren huychelischen ende uyterlicken godtsdienst, vele by Godt meenen te verdienen.
9T.w. met vasten ende honger te lyden. siet Lev. 16.29.
10D. houdt u als of ghy het niet en wist.
11Dit is de antwoorde des Heeren op de voorgaende vrage der Ioden. als of hy seyde, Wilt ghy d’oorsake weten waerom u lieder vasten my niet aengenaem en is? siet, ick salse u seggen: uwe hypocrisie isser oorsake van, want terwijle dat ghy vast, so en laet ghy niet af van boose stucken te bedrijven.
12D. so richt ghy uyt wat u behaecht. als vers 13. Of, ghy beneersticht u om te vinden ende te genieten daer ghy lust ende genoechte aen hebt.
13Hebr. smerten. D. arbeyt die uwe knechten ende maechden met smerte moeten doen. And. allen uwen arbeyt, D. al u goet dat ghy met arbeyt verkregen hebt, ende voorts uwe schulden die ghy van u goet hebt uytstaen, vordert ghy strengelick. Siet Prov. 5.10.
[v4] 14D. om met uwe knechten, maechden, schuldenaers, ende andre te twisten.
15Hebr. om met de vuyst der godtloosheyt te slaen, Te weten uwe knechten ende maechden.
16Hebr. als heden, of, nae desen dach. ’twelck eenige uytleggen, gelijck het desen dach [vereyscht] in den welcken Godt doet blijcken, dat hy tegen u lieden vertoornt is.
17D. op dat u gebedt verhoort worde in den hemel by Godt.
[v5] aZach. 7.5.
18D. dat my aengenaem soude wesen.
19T.w. alleen uytwendelick, sonder innerlick met een rechtmatich berouw sijner sonden geraeckt te zijn, ende sich alsoo oprechtelick voor Godt te verootmoedigen. ofte aldus, een dach dat de mensche sijn ziele quelle.
20Hebr. eenen dach der aengenaemheyt des Heeren, of, den Heere.
[v6] 21D. de sware dienstbaerheyt uwer broederen, die haerselven uyt armoede aen u verkocht hebben, ende die ghy onbarmhertelick tot swaren arbeyt aendrijft, als of het vreemde slaven waren, ’twelck Godt verbiet Lev. 25.39. siet de aent. aldaer.
22T.w. des jocks, ofte der dienstbaerheyt, die ghy uwe verarmde broederen oplegt, de selve onderdruckende met uwen woecker ende boose pracktijcken.
23Of, gebrokene, D. tot verderf, of tot niet gebrachtte.
24Iock) Dat is, sware, ende onverdragelicke lasten. In somma, de Heere leert in dit ende in het volgende vers dat wanneermen recht ende wel vasten sal, so en moetmen sich niet alleen onthouden van lichamelicke spijse, maer men moet oock wercken des lichts doen.
[v7] bEze. 18.8, 16. Mat. 25.35.
25Het Hebr. woort beteeckent eygentlick in twee stucken deelen, als wanneer yemant een broot midden door snede, ende gave sijnen noodurftigen broeder d’eene helft.
26De sin is, Die als rebelle uyt haer vaderlant t’onrechte verdreven zijn. And. de elendige, bedruckte. T.w. door de geweldige heerschappye der grooten.
27D. eenen qualick gecleedden. Siet Iob 22. op vers 6.
28T.w. met kleederen.
29Door uwen naesten, die eenerley vleesch ende bloet heeft gelijck ghy. Siet Neh. 5. de aenteeck. op vers 5.
30Verstaet hier by, maer dat ghy door de armoede ende elende uwer broederen u tot barmherticheyt laet bewegen.
[v8] 31D. u geluck en vreucht. Siet Est. 8. op vers 16. ende Iob 18. op vers 6.
32D. de vrucht uwer gerechticheyt, T.w. uwe geluchsalicheyt, die u de Heere uyt genade geven sal. siet Psal. 24. op vers 5. Andre verstaen hier door de gerechticheyt den Heere Christum selfs, als Ier. 23. vers 6.
33D. de gelucksalicheyt, die haren oorspronck heeft uyt de goetheyt ende macht des Heeren, die daer mede sijne heerlickheyt te kennen geeft.
34Hebr. sal u versamelen. siet de aent. Num. 10. op vers 25. ende Ies. 52. op vers 12.
[v9] 35D. hy sal u verhooren.
36Siet boven vers 6.
37D. het dreygen, als ghy yemant met de vinger dreycht: of, als ghy met het opsteken des vingers, ofte het opheffen van de vuyst te kennen geeft het voornemen dat ghy hebt om u gewelt in het werck te stellen.
38T.w. als ghy uwen naesten scheldt ende smaedt.
39Of, ondeucht, ydelheyt.
[v10] 40Of, uwe ziele voortbrengt. D. u herte, u selven, uwe hertelicke goetgunsticheyt. De sin is, so ghy u herte den hongerigen opent, ende uyt mededoogentheyt den armen ende hongerigen goet doen sult.
41D. den bedruckten mensche.
42Verstaet hier door het licht, segen ende welstant, siet boven vers 8. gelijck door duysternisse allerley tegenspoet. Siet Gen. cap. 15. de aenteeck. op vers 12.
43D. uwe elenden ende swaricheden sullen in blijtschap verandert worden.
[v11] 44Gelijck een herder sijne schapen leydt.
45Hebr. in dorricheden, D. in diere tijden ende hongers noot.
46Of, vet maken, D. stercken. siet Prov. 15.30.
47Hebr. uytganck.
48Hebr. liegen. D. den welcken het nimmermeer aen water en ontbreeckt, ende derhalven niemant te vergeefs en comt om daer uyt te scheppen of putten. Verg. Iob 6. op vers 15. ende 40. op vers 28.
[v12] 49Hebr. die uyt u] D. uwe nakomelingen, die uyt u sullen geboren worden.
50Hebr. de woestheden, of dorre woeste plaetsen der eeuwicheyt, D. die plaetsen die lange woest gelegen hebben, T.w. de vervallene huysen binnen Ierusalem, ende wat daer om her lange vervallen, ongebouwt, verwoest, ende ledich gelegen heeft, siet Ies. 61.4.
51Dat is, veel jaren lanck.
52Hebr. verwecken, ofte doen opstaen.
53Hebr. een verbeteraer der bressen, of der vervallene [mueren], een wederbrenger der stegen, datmen [in ’tlant] weder woonen moge.
[v13] 54D. indien ghy uwen voet op den Sabbath afhoudt, dat ghy niet en doet wat u behaecht, ofte, om des Sabbaths wille.
Uit: Statenvertaling (1637)
© (transcriptie) 2008 Nicoline van der Sijs