Scanafbeelding
Het Boeck ECCLESIASTES, Ofte PREDIKER, In ’t Hebreeusch genaemt KOHELETH.
Inhoudt deses Boecks.
VEle onder de Geleerde houden het daer voor, dat Salomo dit Boeck geschreven heeft in sijnen grooten ouderdom, na dat hy vele jaren van het rechte padt der ware godtsalicheyt was afgetreden, maer nu wederom tot Godt bekeert. (Siet de aenteeck. 2. Chron. 11. op vers. 17.) In het welcke hy door het ingeven des heyligen Geestes, voor de gantsche Gemeynte des Heeren, is betuygende sijn eernstich berouw ende leetwesen over sijn voorgaende leven, verfoeyende het selve, als zijnde ydelheyt der ydelheden, door de welcke de mensche niet en can vercrijgen de tijdelicke ruste, ende ’t genoegen des gemoets, veel weyniger het hoochste goet, ’t welck is de eeuwige salicheyt. Tegelijcke is sijn voornemen, Alle menschen met sijn exempel ofte voorganck aen te leyden tot vromicheyt ende godtsalicheyt. Tot desen eynde beschrijft hy voor eerst in het corte den loop sijnes levens, ende waer in dat hy principalick sijn genoechte ende vermaeck genomen hebbe. Daerna verhaelt hy oock, dat hy gelett heeft op den handel ende wandel daer mede haer vele menschen in dit leven meest becommeren, zijnde meestendeels ydelheden, ja oock wel godtloose overdenckingen, hy betuygende, dat de Alwijse ende Almachtige Godt, alles stiert ende regeert nae sijnen wille ende wel behagen, ende dat de saken in de werelt geensins by gevalle toe en gaen, gelijck vele menschen haer selven inbeelden. Eyndelick vermaent Salomo alle menschen, dat sy Godt sullen vreesen ende oprechtelick dienen, ende alle goede wercken oeffenen, met eere ende vroomicheyt haer verheugende in ’t gene dat sy van de milde hant Godes ontfangen hebben, Insonderheyt dewijle sy noch jonck, sterck, ende by verstande zijn, het gestrenge oordeel Godes altijt voor oogen hebbende.
VVat den Titel deses Boecks aengaet, die is in ’t Hebreeus Koheleth, in ’t Griecks Ecclesiastes. Koheleth, komt van Kahal, dat is, vergaderen, ende ’t beteeckent so veel als vergaderende, T.w. Een vergaderende ziele: D. persoone. Alle menschen zijn van natuere als verstroyde schapen; doch Godt sendt sijne dienaers uyt, als herders, om de selve te vergaderen. Eenige meynen, dat Koheleth is een van de eygene namen des Conincx Salomo, ’t welck sy daer uyt besluyten, om datter in dit Boeck doorgaens in het mannelick geslachte staet, amar Koheleth. Dit is mede d’opinie veler onder de Ioodsche Rabbinen.
VVat nu aengaet den Grieckschen Titel deses Boecks, Ecclesiastes, dat is, Prediker, dien en moetmen hier alsoo niet verstaen, als of Salomo sich daer toe begeven hadde, om voor de Gemeynte te prediken, (dit was eygentlick het ampt der Propheten, Priesteren ende Leviten) maer ten dien aensien, dat hy hier als een predicatie doet in dit Boeck, vol van goede stichtelicke leeringen ende onderwijsingen: Ende het can wel wesen, dat hy de selve heeft gelesen, of lesen laten in een volle vergaderinge der Gemeynte. Andre verstaen door het woort Ecclesiastes, eenen die in de Gemeynte een Reden doet, gelijck die plachten te doen, die voor de vergaderinge der Geloovigen hare begangene sonden opentlijck belijden.
Het Eerste Capittel.
Alle dinck is ydelheyt ende onruste, soo ten aensien der menschen selfs, als ten aensien der dingen, die in de werelt geschieden, zijnde al te samen onbestendich, verganckelick, ende vol becommernisse, versen 1, 2, etc. Dit bewijst de Prediker met sijn eygen exempel, 12.
1DE woorden des Predikers, des soons Davids, des Conincx 1te Ierusalem.
22Ydelheyt der ydelheden, seyt de Prediker, ydelheyt der ydelheden, a’T is 3al ydelheyt.
34Wat b5voordeel heeft de mensche van al sijnen 6arbeyt, dien hy arbeydet 7onder de Sonne?
48Het een geslachte gaet, ende het ander geslachte komt, cmaer de aerde 9staet in der eeuwicheyt.
510Oock rijst de Sonne op, ende de Sonne gaet onder, ende 11sy hijgt nae hare plaetse, daer sy oprees.
612Sy gaet nae ’t Zuyden, ende sy gaet omme 13nae ’t Noorden: de wint gaet 14steets omgaende, ende 15de wint keert weder tot sijne ommegangen.
7dAlle de 16beken gaen in de zee, nochtans en wort de zee 17niet vol: nae de plaetse 18daer de beken henen gaen, derwaerts 19gaende keeren sy weder.
8Alle dese dingen 20worden [soo] moede, dat het niemant 21soude kunnen uytspreken: de ooge en wort niet versadicht met sien, noch de oore en wort niet vervult van hooren.
9e’T gene datter geweest is, ’t selve salder zijn: ende ’t gene datter gedaen is, ’t selve salder gedaen worden: so datter 22niet nieuws en is onder de Sonne.
10Isser eenich dinck, daer van men soude kunnen seggen, Siet dat, ’t is nieuw? 23het is alreets geweest in de eeuwen, die voor ons geweest zijn.
[v1] 1Te Ierusalem was de Conincklicke sit-plaetse: Doch Salomo is Coninck geweest over de 12 stammen des volcks van Israel. siet ond. vers 12.
[v2] 2D. de aldergrootste ydelheyt; gelijckmen seyt Coninck der Coningen, D. de aldergrootste Coninck: liedt der liederen, D. het alderhoochste liedt. Siet d’aenteeck. Gen. 9. op vers 25. ende Lev. cap. 2. op vers 3. ende verstaet dese woorden alsoo, dat Salomo te kennen geeft, dat alle aerdsche dingen ons niet en konnen helpen om tot de ware gelucksalicheyt te komen.
aPsal. 62.9. ende 144.4.
3T.w. al wat onder de Sonne geschiet, vers 3.
[v3] 4Als of hy seyde, geen, gantsch geen profijt.
bEccl. 2.22. ende 3.9.
5Of, overschot, overblijfsel, profijt, gewin, T.w. om gerusticheyt des gemoets te bekomen, daer in eygentlick de gelucksalicheyt gelegen is.
6Of, moeyelicken arbeyt, T.w. soo des geestes, als des lichaems.
7D. aengaende de verganckelicke dingen der tegenwoordiger werelt.
[v4] 8De sin deser woorden is, De menichte der menschen die nu leeft, vergaet: alsoo sullen die oock vergaen, die van eeuwe tot eeuwe na haer komen sullen. Siet Psal. 12.8. ja al wat inde werelt is, dat is verganckelick ende veranderlick: derhalven en kan het den mensche geene bestendige gelucksalicheyt aenbrengen.
cPsal. 104.5.
9Of, is bestendich, sy en vergaet niet, ’tis soo veel als of hy seyde, de aerde, of de werelt en vergaet alsoo niet, gelijck die dingen vergaen die daer op zijn, leven en sweven. Andersins ist seker, dat de werelt oock eyndelick vergaen sal. Siet Psal. 102.27. ende 104.5. ende 119.90. ende 1.Pet. 3.10.
[v5] 10De sin deses, ende der naestvolgende verssen, schijnt te zijn: Allen arbeyt soo des geestes als des lichaems in wereltsche dingen maeckt den mensche vol bekommernisse ende sorge, so dat hy gedurichlick in beweginge ende beroerte is, gelijck de sonne, de lucht, ende de rivieren: so en maecktse dan den mensche niet gelucksalich.
11Dit is by gelijckenisse gesproken, genomen van eenen mensche, die seer loopt (also dat hy nae sijnen adem hijgt) om te komen ter plaetse daer hy begeert te wesen. siet Psal. 56. op vers 2.
[v6] 12T.w. van dien tijt af, datse in het hemels-teecken cancer gaet, tot dat sy in het teecken capricornus gaet, T.w. in den somer ende herfst.
13T.w. het ander halve jaer, van dien dach af als sy in capricornus gaet, tot dat sy in cancer gaet, namelick in de Winter ende Lente.
14Hebr. ommegaende ommegaende.
15Waeyende dan uyt het eene, dan uyt het ander geweste of quartier.
[v7] dIob 38. versen 8, 9, 10, 11. Psal. 104.9, 10.
16Verst. hier onder, ja insonderheyt, oock de Rivieren, ende water-stroomen.
17T.w. soo vol, datse over het aerdrijck henen loopen soude, maer sy blijft al in eenen staet. Siet Iob 38.10, 11. Psal. 104.9.
18De Prediker wil seggen, dat de rivieren in geduerigen loop ende wederkeeringe zijn.
19T.w. door de aderen, die onder de aerde loopen.
[v8] 20Of, zijn [soo] vol arbeyts, of, woelinge.
21Ia oock met sijn verstant ofte sinnen niet en soude konnen begrijpen. Ende volgens dien, en konnen die dingen diemen in de werelt siet ende hoort, den menschen geen recht genoegen nochte ruste des gemoets aenbrengen.
[v9] eEccles. 3.15.
22T.w. belangende die dingen, die op der aerde geschieden nae den gemeynen loop der natuere: maer het heeft een andre gelegentheyt met de extra-ordinare wercken Godes.
[v10] 23De sin is, daer en is niet, al schijnt het nieuw, of het is oock voor desen d’een tijt of d’ander tijt geweest.
Uit: Statenvertaling (1637)
© (transcriptie) 2008 Nicoline van der Sijs