Scanafbeelding
Het Eerste Boeck der CONINGEN.
8Daerna 18schovense de hant-boomen verder uyt, dat de 19hoofden der hantboomen gesien werden 20uyt het Heylichdom voor aen de Aenspraeck-plaetse, maer 21buyten niet gesien en wierden: ende zijn aldaer 22tot op desen dach.
923Daer en was niets in de Arke, dan 24alleen de twee steenen tafelen, die Mose by Horeb daer in geleyt hadde, cals de HEERE 25[een verbont] maeckte met de kinderen Israëls, doe sy uyt Egyptenlant uytgetogen waren.
10Ende het geschiedde als de Priesters uyt het 26Heylige uytgingen; dat een wolcke het Huys des HEEREN vervulde:
11dEnde de Priesteren en konden niet staen om te dienen, van wegen de wolcke: want de 27heerlickheyt des HEEREN hadde het Huys des HEEREN vervult.
12Doe seyde Salomo; eDe HEERE 28heeft geseyt; dat hy in donckerheyt soude woonen.
13Ick hebbe 29immers een huys gebouwt, u ter 30woonstede: eene 31vaste plaetse tot uwe 32eeuwige wooninge.
14Daerna wendde de Coninck sijn aengesichte om, ende 33segende de gantsche Gemeynte Israëls: ende de gantsche Gemeynte Israëls stont.
15Ende hy seyde, Gelooft zy de HEERE de Godt Israëls, die 34met sijnen mont tot mijnen vader David gesproken heeft, ende heeft het met sijne hant vervult, seggende:
16fVan dien dage aen, dat ick mijn volck Israël uyt Egyptenlant uytgevoert hebbe, 35en hebbe ick geene stadt verkoren uyt alle stammen Israëls, om een huys te bouwen, 36dat mijne Naem daer soude wesen: maer ick hebbe David verkoren, dat hy over mijn volck Israël wesen soude.
1737gHet was oock in ’t herte mijns vaders Davids, een huys den Name des HEEREN des Godts Israëls te bouwen.
18Maer de HEERE seyde tot David mijnen vader; Dewijle dat in u herte geweest is mijnen Name een huys te bouwen: ghy hebt wel gedaen, dattet in u herte geweest is.
19Evenwel ghy en sult dat huys niet bouwen: maer uw’ soon die 38uyt uwe lendenen voortkomen sal, die sal mijnen Name dat huys bouwen.
20So heeft de HEERE bevestigt sijn woort, dat hy gesproken hadde: want ick ben opgestaen in de plaetse mijnes vaders Davids, ende ick sitte op den throon Israëls, gelijck als de HEERE gesproken heeft; ende ick hebbe een huys gebouwt den Name des HEEREN, des Godts Israëls.
21Ende ick hebbe daer eene plaetse beschickt, voor de Arke daer in 39het verbont des HEEREN is, het welcke hy met onse vaderen maeckte, als hy de selve uyt Egyptenlant uytvoerde.
22hEnde Salomo 40stont voor den altaer des HEEREN, tegen over de gantsche Gemeynte Israëls, ende 41breydde sijne handen uyt nae den Hemel:
23Ende hy seyde; HEERE Godt Israëls, daer en is geen Godt gelijck ghy, boven in den hemel, nochte beneden op der aerde: houdende het verbont, ende de weldadicheyt, uwen knechten, die 42voor u aengesicht met haer 43gantsche herte wandelen.
24Die uwen knecht mijnen vader David gehouden hebt, dat ghy tot hem gesproken hadt: want met uwe mont hebt ghy gesproken, ende met uwe hant 44vervult, gelijck het ten desen dage is.
25Ende nu HEERE Godt Israëls; houdt uwen knecht mijnen vader David, dat ghy tot hem gesproken hebt, seggende: i45Geen man en sal u van voor mijn aengesicht afgesneden worden, die op den throon Israëls sitte: alleenlick so uwe sonen 46haren wech bewaren, om te 47wandelen voor mijn aengesicht gelijck als ghy gewandelt hebt voor mijn aengesicht.
26Nu dan, O Godt Israëls, laet doch u woort waer worden, ’twelck ghy gesproken hebt tot uwen knecht mijnen vader David.
2748kMaer waerlick, 49soude Godt op d’aerde woonen? Siet, de hemelen, ja 50de Hemel der hemelen en souden u niet begrijpen, hoe veel te min dit huys, dat ick gebouwt hebbe.
28Wendt u dan noch tot het gebedt 51uwes knechts, ende tot sijne smeeckinge, O HEERE mijn Godt: om te hooren nae het geroep, ende nae het gebedt dat uw’ knecht heden voor u aengesicht biddet.
29Dat uwe 52oogen open zijn, nacht ende dach over dit huys, over dese plaetse, van de welcke ghy lgeseyt hebt, 53Mijn Naem sal daer zijn: om te hooren nae het gebedt, ’t welcke uw’ knecht bidden sal 54in dese plaetse.
30Hoort dan nae de smeeckinge uwes knechts, ende uwes volcks Israëls, 55die in dese plaetse sullen bidden: ende ghy, hoort in de plaetse uwer wooninge, in den Hemel; jae hoort, ende vergeeft.
31Wanneer yemant tegen sijnen naesten sal gesondigt hebben, ende 56hy hem eenen 57eedt des vloecks opgelegt sal hebben, om hem selven te vervloecken: ende de eedt des vloecks voor uwen altaer in dit huys komen sal;
32Hoort ghy dan in den Hemel, ende doet, ende richtet uwe knechten, 58veroordeelende den ongerechtigen, 59gevende sijnen wech op sijnen kop, ende 60rechtveerdigende den gerechtigen, gevende hem nae sijne gerechticheyt.
33Wanneer u volck Israël sal gesla-
[v8] 18Hebr. verlengdense. T.w. met die voorder, ende langer uyt te trecken. want geheel uyt te nemen, was van Godt verboden, Exod. 25.15. siet Num. 4. op vers 6.
19D. de eynden.
20D. van de gene die in het deel des Tempels dat uytwaerder was, (genoemt het Heylige) waren. 2.Chron. 5.8. staet, datse gesien werden uyt de Arke. het welcke soo niet te nemen is, als ofmen de Arke gesien hadde: maer de sin is, dat de uytterste eynden der handboomen die uyt de Arke voort quamen, haer in’t Heylichdom vertoonden, te weten niet bloot, maer bedeckt met het voorhancksel.
21N. het Heylige.
22T.w. als dit boeck geschreven wiert.
[v9] 23Siet Deut. 10.5.
24De woorden des Apostels door de welcke hy schijnt te seggen, Hebr. 9.4. dat in de Arke oock geweest zy de gouden kruycke met manna, ende de staf Aarons die gebloeyt hadde, moetmen aldus verstaen, datse in de selve plaetse des Tabernakels, daer de Arke was, ja by de selve geweest zijn, Exod. 16.34. Num. 17.10. Gelijck het woort in, dickwijls voor by, genomen wort, als Iosu. 5.13. ende 10.10, etc. ja selfs hier in dit vers in Horeb, voor, by Horeb.
cExod. 34.27.
25Gelijcke maniere van spreken, in de welcke dit woort verswegen wort, vintmen 1.Sam. 20.16. ende 22.8. 2.Chron. 5.10.
[v10] 26D. het voorste deel des Tempels. Exo. 26.33. ende 28.43.
[v11] dExod. 40.34, 35. 2.Chron.7.2.
27D. de wolcke, in de welcke Godt den Israelieten verscheen, vergel. Exod. 16.10. ende 24.16. ende 40.34, 35. Num. 16.19. 2.Chron. 15.13, 14. ende 7.1, 2, 3.
[v12] eExod. 20.21. Levit. 16.2. Deut. 4.11. ende 5.22. 2.Chron.6.1.
28D. hy heeft verklaert, dat hy door een soodanich sichbaer teecken, als de wolcke, ofte de donckerheyt was, sijne tegenwoordicheyt wilde openbaren. Siet Levit. 16.2. het welcke hy oock menichmael gedaen heeft. Siet de aenteeck. op het voorgaende vers Item Exod. 13.22. ende 14.19. ende 19.16. ende 20.21. Num. 9.15.
[v13] 29Hebr. bouwende gebouwt, dat is, ick hebbe immers, ofte gewisselick, ofte gantschelick gebouwt, ofte, ick hebbe volbouwt.
30T.w. daer in ghy woonen soudt by u volck door u woort, ende de sichbare teeckenen uwer genade. Alsoo 2.Chron. 6.2.
31Ofte, bereydde plaetse.
32Verst. dese eeuwicheyt van den tijt der wet, ende siet Genes. 13. op vers 15. Daer toe is hier by te voegen de conditie van gehoorsaemheyt, die de Israelieten Gode schuldich waren, op dat dit woort soude vast blijven. Siet bov. 6. versen 12, 13. ende ond. 9.4. Psal. 89.29, 30, 31.
[v14] 33D. wenschte de Gemeynte van den Heere toe alle welvaren nae ziele, ende lichame. alsoo ond. vers 55. Vergel. Num. 6.23. Psal. 118.26. Andere verstaen dit alsoo, dat de Coninck met de gantsche Gemeynte Godt gesegent, dat is, gedanckt, ende gelooft heeft: het woordeken Godt tot desen eynde in den text inlatende.
[v15] 34D. door den Prophete Nathan, 2.Sam. 7.6. 1.Chron. 17.4. de Propheten zijn als de mont Godes, om dat sijn woort in haren mont is, Exo. 4.12. 1.Reg. 17.24. Iesa. 51.16. Ier. 5.14.
[v16] f2.Sam. 7.6. 2.Chron. 6.5.
35D. ick en hebbe mijne verkiesinge niet geopenbaert, nochte in’t werck gestelt. alsoo is het woort verkiesen, genomen voor de uytvoeringe der verkiesinge. Deut. 12.1. 2.Chron. 6.5. Zach. 2.12. want Gode zijn alle sijne wercken van eeuwicheyt aen bekent. Actor. 15.18.
36D. dat mijne leere daer luytbaer zy, de Godts-dienst van my ingestelt bedient worde, het volck, dat nae mijnen name genoemt wort by een kome, ende mijn geest oock daer krachtelick wercke. Vergel. Deut. 13.11. ond. vers 29. ende 14.21. 2.Reg. 21.4. 2.Chron. 6.6. Psal. 132.13, 14.
[v17] 37D. hy hadde voorgenomen. siet gelijcke maniere van spreken. 1.Sam. 10.7. ende 14.7. 2.Sam. 7.3. 1.Reg. 10.2. 1.Chron. 17.2. ende 22.7. item vergel. bov. cap. 5. d’aenteeck. op vers 5.
g2.Sam. 7.2. 1.Chron. 17.1. 2.Chron. 6.7.
[v19] 38Siet Gen. 35. op vers 11.
[v21] 39D. de tafelen des Verbonts, ofte der Getuygenisse, verstaet de wetten des verbonts, nae dewelcke het verbont is gemaeckt geweest, die in twee steenen tafelen geschreven waren. Vergel. Deut. 31. op vers 26.
[v22] h2.Chron. 6.12.
40T.w. op het koperen, ende verheven gestoelte, het welcke was in den Voorhof des volcx, recht tegen over den brand-offer altaer, dien hy uyt sijnen stoel sien konde. Siet hier van 2.Chron. 6.13. item 2.Reg. 11.14. ende 23.3.
41Tot een bewijs, dat hy sijn herte tot Godt, dien hy aenriep, opgeheven hadde, ende van hem alleen alle goet verwachtede. van welcke ceremonie by den ouden in’t bidden gebruyckt, Siet oock Ezech. 9.5. ende Iob 11.13. Psal. 44.2. ende 63.5. 1.Timot. 2.8.
[v23] 42Siet Genes. 17. op vers 1.
43Siet bov. 2. op vers 4.
[v24] 44D. beginnen te vervullen.
[v25] i2.Sam. 7.12, 16. Psal. 132.12. 1.Reg. 2.4.
45And. Geen man en sal u van voor mijn aengesichte ontbreecken. De sin is, datter altijt yemant soude zijn in den geslachte Davids, die hem in’t rijcke succederen soude. welcke belofte ten vollen vervult is in Christo, wiens Coninckrijcke is sonder eynde. Luce 1.33.
46Siet bov. 2. op vers 4.
47Siet Genes. 17. op vers 1.
[v27] 48’T is als of hy seyde; hoewel dit huys niet bequaem is, om u, die Hemel ende aerde vervult, te begrijpen, latet nochtans u wel gevallen, daer in te woonen, ende de gebeden te verhooren.
k2.Chron. 2.6. Iesa. 66.1. Ierem. 23.24. Actor. 7.49.
49Hy en wil niet loochenen dat Godt op d’aerde zy, maer hy wil seggen, dat hy daer niet besloten en zy, ten aensien van zijn wesen, hoewel hy in den Tempel, als een sichtbaer teecken sijner tegenwoordicheyt, sich openbaerde, ten aensien van sijne genade.
50Also Psal. 148.4. Verst. den oppersten Hemel, die de alder ruymste is, van Paulo genaemt den derden Hemel, 2 Corint. 12.2. ende siet dese maniere van spreken Levit. cap. 2. vers 3. ende in de aenteeck.
[v28] 51D. tot mijn gebedt.
[v29] 52Menschelicker wijse van Godt gesproken, wiens oogen geseyt worden open te zijn over de sijne, als hy hem over deselve ontfermt, die verhoort, ende de selve goet doet, Vergel. ond. vers 52. ende Psal. 33.18. ende 34.16. Zach. 12.4.
lDeut. 12.11.
53Siet bov. op vers 16.
54And. nae dese plaetse, te weten, hem wendende nae dit huys, ende siende op de beloften van uwe tegenwoordicheyt. Siet Dan. 6.10.
[v30] 55And. de welcke sy, etc.
[v31] 56T.w. de naeste, tegens den welcken gesondicht is.
57Hebr. eyg. vloeck, ofte, vervloeckinge. Verst. eenen eedt van den richter opgelecht, die in gewichtige, ende twijffelachtige saken geschiedde, met sijnes selfs vervloeckinge, somen valschelick swoer, ende dat seer solemnelick, voor den altaer, om den sweerder te meer tot aendacht, ende vreese te verwecken. Vergel. Exod. 22.8. Num. 5.15, 16, 17, 18. etc.
[v32] 58Siet van dit woort Deut. 25. op vers 1.
59D. mits sijne sonden door de welverdiende straffen te plagen. Siet gelijcke maniere van spreken, 2.Chron. 6.23. Ezech. 9.10. ende vergel. ond. vers 39.
60D. vry achtende, ende rechtveerdich sprekende. Siet van dit woort Genes. 44. op vers 16. ende Deut. 25. op vers 1.
Uit: Statenvertaling (1637)
© (transcriptie) 2008 Nicoline van der Sijs