Scanafbeelding
APOCALYPSIS, Ofte De Openbaringe JOANNIS *.
*Dat is, die van Godt ende Godtlicke dingen spreeckt. Alsoo wort hier de Apostel, nae het gevoelen van vele oude Leeraers, genaemt, om dat hy van de Godtheyt , soo in het begin sijns Euangeliums, ende in sijnen eersten Sendt-brief, als oock in dese Openbaringe, seer duydelick ende overvloedelick spreeckt: gelijck oock dese geheele Openbaringhe vol van Godtlicke Gesichten ende Verborgentheden is. So dat de sulcke groot onghelijck hebben, die daer uyt willen besluyten, dat een ander dan de Apostel , dit boeck soude geschreven hebben: daer de oudtste Leeraers in de Christenheyt, , ende vele andere dit buyten twijfel hebben gestelt, ende de geheele Christelicke Kercke sulcks, tegen weyniger gevoelen, daer voor altijdt heeft gehouden. Gelijck oock sijne versendinge in het Eylant , ende sijnen naem, die hy hier eenige reysen sonder anderen tijtel, nae het exempel der Propheten, uyt-druckt, genoegh uytwijsen. Als oock dat hy cap. 19. noemt, het welck den Apostel Ioanni eygen is in sijne schriften. De Godlickheyt van het Boeck selve, ende de vervullinge veler Prophetien, die nu alreede van de geheele werelt wort gesien, bewijsen oock genoegh, dat niemant dan een Apostel , ofte door sijnen Geest gedreven, dit boeck en kan geschreven hebben.
vervult zijn, die 22gedoodet souden worden gelijck als sy.
12Ende ick sach, doe het 23den sesten zegel geopent hadde, ende siet, daer wiert een groote aerdtbevinge: eende de Sonne wierdt swart als een hayren sack, ende de Mane wierdt als bloedt.
13Ende de sterren des hemels vielen op de aerde, gelijck een vijge-boom sijne onrijpe vijgen afworpt, als hy van eenen grooten windt geschuddet wordt.
14Ende de hemel is wech geweecken, als een boeck dat toe-gerolt wordt: ende alle bergen ende eylanden zijn beweeght uyt hare plaetsen.
15Ende 24de Coningen der aerde, ende de Groote, ende de Rijcke, ende de Overste over duysent, ende de Machtige, ende alle dienstknechten, ende alle vrye, verbergden haer selven in de speloncken, ende in de steenrotzen der bergen:
16Ende seyden tot de bergen ende tot de steenrotzen, fValt op ons, ende verbergt ons van het aengesichte des genen die op den throon sit, ende van den toorn des Lams:
17Want 25de groote dagh sijnes toorns is gekomen: ende wie kan 26bestaen?
22N. door den Antichrist ende sijne dienaers, die korts daer na inde kercke Christi souden opstaen, ende door hare geestelijcke heerschappie de Ghemeynte Christi verdrucken, ende sijne getrouwe ghetuygen vervolghen ende dooden, ghelijck de Heydenen, Ioden, ende andere valsche Christenen te voren hadden gedaen.
[v12] 23Waer op gevolgt is de opkomste in ’t Oosten niet alleen der Mahumetanen, maer voornamelijck des Roomschen Antichrists in’t Westen, die met een gheestelicke tyrannie hem selven verheft boven al wat Godt ghenaemt wort, ende hem selven inden Tempel Gods voor een Godt op aerden uytgeeft; onder de welcke dese groote ende schricklijcke veranderingen in de kercke Christi zijn geschiet. Namel. dat de gheheele stant der selve als van sijne plaetse is beweeght: dat Christus de Sonne der gerechticheyt door den sack der menschelicke insettingen is verduystert, de Kercke Christi, die als de Mane van hem alleen haer licht ontfanght, met bloedige vervolgingen is vervult ende roodtverwigh geworden: dat de sterren, dat is, de Herders ende Leeraers, (ghelijck capit. 1.20. is verklaert) zijn van den hemel, dat is, vande hemelsche ende geestelicke sorge, tot aerdtsche ende wereltsche vervallen: dat den hemel als in een rolle soude wijcken, dat is, dat de Heylige Schrift, ende de hemelsche leere Christi, als een besloten boeck is geworden, ende den lidtmaten der Gemeynte verboden ende benomen: dat eyndelick alle bergen ende eylanden, dat is, alle Princen ende volckeren voor sijne heerschappye souden schricken. Welcke verklaringe met de ervarentheyt der geschiedenissen wel over een komt, ende dat diergelijcke veranderingen in de kercke ende in de werelt door sulcke figuerlicke wijsen van spreken in de Schriftuere dickmaels verstaen worden, blijckt door de vergelijckinge van verscheydene plaetsen in het Oude Testament, daer dese plaetse schijnt uyt ontleent te zijn. Siet Iesai. 13.10. ende 34.4. Ierem. 4.23. Ezech. 32.7. Ioel 2.10. Andere nochtans die wat naerder by de letter blijven, voegen dese dry verssen by de dry volghende, die van de sware straffen handelen, welcke den vervolgers ende verdruckers ten uytersten dage sullen overkomen, gestelt tegen den troost die de Martelaren alreede ghenieten, van welcke straffen dese teeckenen in hemel ende aerde oock als voorboden van Christo worden gestelt, Matth. 24.29. Marc. 13.24. Luc. 21.25, etc.
eActor. 2.20.
[v15] 24Namel. die met hare aenhangers de geloovige hier hebben verdruckt: sonder dat yemant groot ofte kleyn, dienstbare ofte vrye, van dese straffen sal vry zijn, ofte verschoont worden. Want gelijck in’t voorgaende 11 vers de Martelaren zijn vertroost, ende beloften hebben ontfangen van naerder vergeldinge, als het getal van hare mede-broederen sal zijn vervult, van welcken gemeynen troost in ’t volgende cap. breeder sal gesproken worden, so worden hier oock hare verdruckers in ’t gemeyn gewaerschouwt van de sware ende elendige straffen, die sy hebben te verwachten, indien sy haer niet en bekeeren.
[v16] fIes. 2.19. Hoz. 10.8. Luc. 23.30. Apoc. 9.6.
[v17] 25D. der swarer straffe, die Godt in sijnen rechtveerdigen toorn over haer sal brengen.
26Gr. staen, gelijck Psal. 1.5.
Het vij. Capittel.
1 Ioannes siet vier Engelen, dien macht gegeven was om het aertrijck te beschadigen door het ophouden der winden. 2 ende eenen anderen Enghel, hebbende den zeghel Godts, die haer sulcks belet, tot dat alle dienst-knechten Godts zijn geteeckent. 4 welcker ghetal is hondert ende vier en veertich duysent uyt alle geslachten Israels. 9 Daer na siet hy een ontallicke menichte uyt alle natien staende voor den throon ende voor het Lam. 10 die Godt ende ’t Lam lof-singen. 11 welcke alle de Engelen ende de 4 dieren ende de 24 Ouderlingen met eenen gelijcken lof-sangh navolgen. 13 Ioannes ontfangt van een van de 24 Ouderlingen bericht, welcke de gene zijn die in witte kleederen verschenen. 15 ende waer in hare gelucksalicheyt is gelegen.
1ENde 1na desen sagh ick 2vier Engelen staen op de vier hoecken der aerde, houdende de vier winden der aerde, op dat geen windt en soude waeyen 3op de aerde, noch op de zee, noch tegen eenigen boom.
2Ende 4ick sagh eenen anderen Engel opkomen van den opganck der Sonne, hebbende den zegel des levendigen Godts: ende hy riep met een groote stemme tot de vier Engelen, welcken [macht] gegeven was de aerde ende de zee te beschadigen,
3Seggende, aEn 5beschadicht de aerde niet, noch de zee, noch de boomen, tot dat wy 6de dienst-knechten onses Godts sullen 7verzegelt hebben b8aen hare voorhoofden.
4Ende ick hoorde het getal der gene die verzegelt waren: chondert ende vier en veertigh duysent waren verzegelt 9uyt alle geslachten der kinderen Israëls:
5Uyt het geslachte Iuda waren twaelf duysent verzegelt: uyt het geslachte Ruben waren twaelf duysent verzegelt: uyt het geslachte Gad waren twaelf duysent verzegelt:
6Uyt het geslachte Asar waren twaelf duysent verzegelt: uyt het geslachte Nephthali waren twaelf duysent verzeghelt: uyt het geslachte Manasse waren twaelf duysent verzegelt:
7Uyt het gheslachte Symeon waren twaelf duysent verzegelt: 10uyt het gheslachte Levi waren twaelf duysent verzegelt: uyt het gheslachte Isachar waren twaelf duysent verzegelt:
8Uyt het gheslachte Zabulon waren twaelf duysent verzegelt: 11uyt het gheslachte Ioseph waren twaelf duysent verzegelt: uyt het geslachte Benjamin waren twaelf duysent verzegelt.
912Na desen sagh ick, ende siet, een groote schare, die niemandt tellen en konde, uyt alle natie, ende geslachten, ende volcken, ende 13talen, staende voor den throon, ende voor het Lam, bekleedt zijnde met lange witte kleederen: ende 14palm-[tacken] waren in hare handen.
10Ende sy riepen met groote stemme, seggende, De salicheyt 15zy onsen Gode, die op den throon sit, ende den Lamme.
11Ende alle de Engelen stonden ront-
[v1] 1N. doe dit voorgaende gesichte voor by was, sagh ick als een deel van ’t ghene na de openinge van den sesten zegel noch moest gheschieden. Want het gene in dit cap. volght, behoort oock tot de openinge van den sesten zegel, gelijck uyt het begin van het volghende cap. blijckt, daer de sevende zegel eerst wort geopent. Waer uyt oock bequamelijck besloten wort, dat de materien van dit cap. met die van het voorgaende aen een hangen, ende malkanderen verklaren.
2Sommige nemen dit voor goede Engelen, die oock somwijlen tot uytvoeringhe van Godts oordeelen in de werelt worden gebruyckt, ende verstaen door dese vier Engelen, die macht hadden om de aerde ende zee met onstuymige winden ende tempeesten te beschadigen, ofte die op te houden, sodanighe instrumenten, die Godt door een rechtveerdich oordeel in alle quartieren der werelt heeft gebruyckt om de Arabiers, Agarenen, Mooren, Sarasinen, ende andere wreede volcken in het oosten ende suyden, ende de Gotthen, Wandalen, Longobarden, Hunnen, ende andere haers gelijcke in ’t westen, ende noorden, op te wecken, om het geheele Roomsche rijck te overloopen ende te verstooren: gelijck sulcke swaricheden onder de gelijckenisse van winden ende tempeesten dickmael worden verstaen. Siet Ierem. 49.36. ende 51.1. Dan. 7.2. welcke verstooringe van het Roomsche rijck voor den opstant des Antichrists is gheschiet, gelijck van Paulo betuyght wort te sullen geschieden 2.Thess. 2.7. Waer op gevolght is dat Godt om de Christen Ghemeynte in ’t midden van dese verwoestinghen in wesen te houden, dese uyt-teeckeninge der verzegelde uyt alle natien door desen anderen Engel heeft laten doen, gelijck diergelijcke uytteeckeninge ten tijde van de verwoestinge des Israelitischen lands door de Babyloniers ende Assyriers, uyt Godts last, van den Engel is gedaen Ezech. 9.4. daer dese prophetie hier mercklick op siet. Andere verstaen door dese vier Enghelen so veel quade geesten, die als instrumenten des Satans in het oprechten des Antichristendoms daer toe voornamelijck in alle ghewesten hebben gearbeydt, op dat de werckinge van Gods Geest, die by wint oock wert vergeleecken, Ioan. 3.8. Act. 2.2. mochte worden gestuyt ende verhindert, ende de trouwe ende rechtsinnige Leeraers alomme gedempt, ende tot stilswijgen gebracht, tot verdorringe ende verdervinge der rechtsinnige Religie, dewijle eene kracht der dwalinge door teeckenen der leughenen onder haer is gesonden, gelijck Paulus 2.Thess. 2.9, etc. ghetuyght. Waer op Godt nochtans dese uytteeckeninge deser sijner uytverkorene uyt alle gheslachten heeft willen doen, om sijne Gemeynte selfs in’t midden van allen desen noch altijdt te behouden, gelijck hy gedaen heeft in Israel, als hy die seven duysent heeft behouden, die hare knien voor Baal niet en hadden gebogen: waer van siet 1.Reg. 19.18. Rom. 11.4, 5.
3Dese drie soorten worden genaemt, om dat de winden dese drie saken ghemeynlick schadelick ofte voordelick zijn. De aerde, dat is, de menschen op de aerde, de zee, dat is, de menschen in eylanden ende op schepen, ende de boomen, die met hare tacken haer in de lucht uyt-spreyden. Ende worden daer door soodanige menschen verstaen, die wat uytsteken boven andere, gelijck blijckt cap. 9.4. daer den sprinckhanen wort belast datse geenen boom en sullen beschadigen, maer alleen menschen die het teecken Godts niet en hebben op hare voor-hoofden.
[v2] 4Hier door wordt Christus verstaen die den op-ganck is uyt de hoochte, ende die alleen ’t zegel des levendigen Godts heeft, om de sijne daer mede te verzegelen, ende die het opperste ghebiet heeft over alle Engelen.
[v3] aApoc. 9.4.
5Gr. verongelijckt.
6D. de ware geloovige, ende uytverkorene Godts, op dat sy met de andere niet en werden verleydt. Siet Matt. 24.24.
7D. met een zegel als een merckteecken geteeckent, op datse daer door van andere onderscheyden zijnde, met die niet en wierden beschadight. Dese teeckeninghe is de werckinge ende versterckinge des Heylighen Geests, waer door sy tot kinderen Godts gestelt zijnde, tegen alle verleydinge versekert worden. siet Rom. 8.15, etc. 2.Cor. 1. versen 21, 22. Ephe. 4.30. 2.Tim. 2.19.
bEzech. 9.4.
8Hier wordt voornamelick ghesien op het ghene verhaelt staet Ezech. 9.4. ende wordt dit oock by gelijckenisse ghesproken, om dat eertijts de slaven aen hare voorhoofden geteeckent waren met de namen harer Heeren, ende de soldaten aen hare handen met de namen hares Oversten Capiteyns: ende dese teeckeninge geschiet op het voorhooft, om dat die, hoe wel sy voornemelick inwendigh is, haer nochtans door hare belijdenisse ende vruchten voor een yeder openbaer maeckt. siet hier nae cap. 14.1.
[v4] cApo. 14.1.
9Sommige nemen dit eygentlick voor de uytverkorene uyt de Ioden, onder welcker benaminge nu geen orden en wordt gehouden, als in het Oude Testament, om dat Godt in het Nieuwe Testament alle de gene die hem lief hebben in eenen graedt heeft ghestelt, ende in Christo noch Iode noch Grieck, noch dienstbare noch vrye en wordt aengesien. Galat. 3.28. Andere nemen het voor ’t Israel Godts uyt Ioden ende Heydenen by een gevoeght, die gheduerende den tijt van de heerschappye des Antichrists van den Heere zijn vergadert: een getal dat groot is, ende nochtans telbaer voor de menschen. Maer het ghetal dat hier nae in den hemel sal worden ghesien, bestaende uyt alle uytverkorene van alle tijden, is oock voor Godt wel bekent, maer voor de menschen ontelbaer. Siet Genes. 15.5. Iesai. 49.20. ende 60.4, 5, etc.
[v7] 10Hier wordt het geslachte Levi onder de geslachten Israels getelt, die nochtans geen seker erve en hadden in het landt Canaan, ende het geslachte Dan wordt uytghelaten. De reden is, om dat wy nu alle Priesteren ende Leviten zijn voor Godt. Doch wat de Daniten aengaet, haer geslachte wordt hier voor by gegaen, om dat sy de eerste geweest zijn, die haer tot afgoderye begeven hebben, Iudic. cap. 18. ende de kalveren Ieroboams te Dan hebben geherberght 1.Reg. capit. 12. Waerom sy oock onder de eerste zijn gheweest, die van de Heydenen zijn wechgevoert, 2.Reg. capit. 16. ende zijn onder de selve verstroyt gebleven. Waerom oock de stamme Dan in de wederkeeringhe der Israeliten, nae de gevangenisse van Babel, onder de Israelitische stammen in het eerste boeck der Chronijcken niet meer en wordt getelt.
[v8] 11D. uyt den gheslachte Ephraims, wiens name oock wordt verswegen, om dat oock uyt haer de afgoderie te Dan ende Bethel haren oorspronck heeft gehadt. Want Ieroboam was een Ephraimiter. 1.Reg. 11.26. daerom wordt Ioseph, de vader Ephraims, hier in sijne plaetse gestelt. Andere meynen dat de stamme Ephraims daerom de stamme Iosephs wordt genaemt, om dat de stamme Ephraims boven de stamme Manasses in den segen Iacobs is verheven. Genes. 48. versen 14, 19. Psal. 78.67.
[v9] 12Gelijck de voorgaende teeckeninge der hondert ende vier ende veertigh duysent is gheschiedt op aerden, ten tijden des Antichrists, als de Kercke Christi noch onder hem schuylde, ende vervolght wiert, alsoo is dit ontelbaer getal uyt alle volcken in den hemel ghesien, voor den throon Godts, daer sy uyt alle gewesten ende tijden zijn vergadert. Andere nemen dit ontelbaer getal voor de gene die nae het begin van den val des Antichrists in de openbare Gemeynten door alle landen zijn vergadert, ende noch dagelicks vergadert worden. Want dese teeckeninge pleecht in de verdruckte ende schuylende, niet in de openbare ende vrye kercken te geschieden, gelijck de plaetse Ezech. 9.4. oock mede-brenght. Siet oock hier nae capit. 14.1.
13Gr. tongen.
14Namel. tot een teecken van overwinninge.
[v10] 15Namel. alleen toe te schrijven. Dat is, wy hebben die verkregen niet door onse eygene kracht, wercken, ofte weerdigheyt, maer door de enckele genade Godts, ende de verdiensten Iesu Christi onses Salighmakers. Siet Ephes. 2. versen 8, 9, 10. Apoc. 19.1.
Uit: Statenvertaling (1637)
© (transcriptie) 2008 Nicoline van der Sijs