Scanafbeelding
De Eerste Sendt-brief des Apostels PAULI TIMOTHEUM.
25Desgelijcks oock de goede wercken zijn te voren openbaer, ende 50daer ’t anders mede gelegen is, en connen niet verborgen worden.
[v25] 50Gr. die anders hebben. D. welcker goede wercken ende bequaemheyt tot den dienst, noch niet en zijn bekent, maer by gebreck van gelegenheyt, ofte van wegen quade menschen verduystert, die sal Godt te sijner tijdt wel aen het licht brengen. Soo wil dan den Apostel dat men hier van oock neerstich ondersoeck doet.
Het vj. Capittel.
1 Den Apostel vermaent de dienst-knechten dat sy hare heeren gehoorsamen. 3 Beschrijft de valsche ende bedriechlicke Leeraers, ende beveelt datmen’se vliede. 6 Vermaent tot Godtsalicheyt ende genoechsaemheyt, ende schouwen van giericheyt. 11 ende tot verscheydene andere Christelicke deughden. 13 Betuyght voor Godt ende Iesu Christo, dat hy dit alsoo waerneme. 15 Ende uyt overdenckinge van Christi comste ten oordeele, ende van de heerlickheyt Godts breeckt hy uyt tot Godes lof. 17 Schrijft den rijcken voor hoe sy haer moeten dragen voor Godt ende de menschen. 20 Waerschouwt hem noch eens met grooten ernst voor valsche ende bedriechlicke leere. 21 ende besluyt den brief met de gewoonlicke groete.
1aDE dienstknechten so vele alser onder 1het jock zijn, sullen hare heeren aller eere weerdich achten: op dat de name Godts, ende de leere 2niet gelastert en worde.
2Ende die geloovige heeren hebben, en sullen’se niet verachten, om dat’se broeders zijn: maer sullen’se te meer dienen om dat sy geloovigh ende gelieft zijn, als die 3deser weldaet mede deelachtigh zijn. Leert ende vermaent dese dingen.
3Indien yemandt 4een andere leere leert, ende 5niet over een en comt met de gesonde woorden onses Heeren Iesu Christi, ende met de leere die na de Godtsalicheyt is,
4Die is opgeblasen, ende 6en weet niets, maer 7hy raest ontrent [twist]-vragen ende woorden-strijt: buyt welcke komt nijdt, twist, lasteringen, quade na-denckingen,
5c8Verkeerde crakeelingen van menschen die een verdorven verstant hebben, ende vande waerheyt berooft zijn, meynende dat de Godtsalicheyt 9een gewin zy. Wijckt af van de sulcke.
6dDoch de Godtsalicheyt 10is een groot gewin 11met vergenoeginge.
7eWant wy en hebben niets in de werelt gebracht, het is openbaer dat wy oock niet en connen yet daer uyt dragen.
8fMaer als wy voedtsel ende decksel hebben, gwy sullen daer mede 12vergenoeght zijn.
9hDoch die 13rijck willen worden, vallen in versoeckinge ende 14[in] den strick, ende [in] vele dwase ende schadelicke begeerlickheden, welcke de menschen doen versincken in verderf ende onderganck.
10iWant de 15gelt-giericheyt is een wortel van alle quaet, tot welcke sommige lust hebbende zijn afgedwaelt 16van het geloove, ende hebben haer selven 17met vele smerten doorsteken.
11kMaer ghy, 18ô mensche Godts, vliedt dese dingen: ende jaeght na gerechticheyt, Godtsalicheyt, geloove, liefde, lijdtsaemheyt, sachtmoedicheyt.
12lStrijdt den goeden 19strijdt des geloofs, 20grijpt na het eeuwige leven, tot het welcke ghy oock geroepen zijt, ende 21de goede belijdenisse beleden hebt voor vele getuygen.
13mIck bevele u voor Godt ndie alle dinck 22levendich maeckt, ende [voor] Christo Iesu, o23die onder Pontio Pilato de goede belijdenisse betuyght heeft:
14Dat ghy 24dit gebodt houdet, onbevleckt [ende] onberispelick, tot op de verschijninge onses Heeren Iesu Christi:
15Welcke tot sijner tijdt 25vertoonen sal pde salige ende 26alleen machtige Heere, qde Coninck der coningen, ende Heere der heeren:
16Die alleen onsterflickheyt heeft, ende 27een ontoeganckelick licht bewoont: rden welcken geen mensche 28gesien en heeft, noch sien en kan: welcken zy eere, ende eeuwige cracht. Amen.
17Den rijcken in dese tegenwoordige 29werelt beveelt dat sy niet hoochmoedigh en zijn, snoch [hare] hope en stellen op de ongestadicheyt des rijckdoms, maer op den levenden Godt, die ons 30alle dingen rijckelick verleent 31om te genieten:
18Dat sy weldadigh zijn, rijcke worden in goede wercken, geerne mededeelende zijn, [ende] 32gemeensaem:
19tLeggende haer selven wech tot eenen schat 33een goedt fondament tegen het toecomende, op dat sy het eeuwige leven vercrijgen mogen.
20ô Timothee bewaert 34het pandt [u] toebetrouwt, veenen afkeer hebbende van 35het ongodlick ydel roepen, ende van de 36tegenstellingen der valschelick ghenaemde wetenschap:
21De welcke sommige 37voorgevende, zijn 38van het geloove 39af-geweecken. 40De genade zy met u. Amen.
*De eerste Sendt-brief aen Timotheum is geschreven van Laodicea, welcke is de hooft-stadt van Phrygia Pacatiana.
[v1] aEphes. 6.5. Colos. 3.22. Tit. 2.9. 1.Petr. 2.18.
1D. slavernye, ofte dienstbaerheyt, welcke een jock wordt genaemt om de swaerheyt ende lastigheydt der selve in die tijden.
2N. als of de Christelicke Religie de dienstknechten ofte slaven, onder den deckmantel van de Christelicke vryheyt, haren heeren ontrock, ofte van hare gehoorsaemheydt teghen der heeren danck losmaeckte.
[v2] 3N. der verlossinge door Christum verworven. Andere verstaen dit van de weldaedt welcke de dienstknechten van hare heeren wederom hebben te verwachten, die wanneer sy gheloovigh zijn, niet en sullen nalaten der dienstknechten trouwen dienst met diergelijcke sorghe ende weldaet te beloonen: ende setten het over die dit weldoen weder sullen aennemen, ofte vergelden.
[v3] 4N. als ick geleert hebbe.
5Gr. niet en komt tot de gesonde woorden. D. hem daer aen niet vast en houdt.
[v4] 6Namel. hoe wel hy hem selven wijs houdt, ofte geerne voor wijs soude gehouden worden.
7Gr. is sieck, ofte kranck, N. van sinnen ofte verstandt, gelijck werre-geesten ende bedrieglicke leeraers plegen, die de eenvoudige leere der Godsalicheyt te slecht achten, ende daerom met hoogher spitsinnigheden ofte nieuwe leeringen voor de Gemeynte soecken te proncken, welcke de Apostel verklaert ongesont van verstant te zijn, om dat sy de gesonde leere verwerpen, ofte voor by gaen.
b1.Tim. 1.4. 2.Tim. 2.23. Tit. 3.9.
[v5] c1.Cor. 11.16.
8Ofte, oeffeningen, disputeringen, waer mede sy hare ende anderer verstanden gelijck als verslijten, sonder dat van sulcke krakeelingen ofte disputeringen eenige vaste nutticheyt tot een oprecht geloove, ende de oprechte Godtsalicheyt, voort komt.
9D. maer en dient om wereltsche eere ofte gewin daer door te soecken, gelijck de bedrieghlicke Leeraers onder hare Discipelen plegen te doen, daer d’een met nieuwe gevoelens, spitsinnicheden, ende disputen des anders discipelen nae hem soeckt te trecken.
[v6] dProv. 15.16. Hebr. 13.5.
10D. in de Godtsalicheyt selve is het grootste gewin gelegen, dewijle die de belofte heeft des tegenwoordigen ende des toekomenden levens, gelijck hy cap. 4.8. spreeckt.
11D. met een gemoet dat genoech heeft ende te vreden is met het gene hem de Heere verleent, welcke vergenoeginghe oock selve uyt de Godtsalicheydt spruyt. want die Christum heeft die heeft alles met hem.
[v7] eIob 1.21. ende 27.19. Psal. 49.18.
[v8] fProv. 27.26.
gPsal. 55.23. Matth. 6.25. 1.Petr. 5.7.
12N. sonder nae andere rijckdommen gierichlick te staen.
[v9] hProv. 11.28. Matth. 13.22. Iacob. 5.1.
13D. hare sinnen daer mede te seer bekommeren, of met al te groote begeerte trachten om rijck te worden.
14N. des Duyvels, die haer door dese begeerte van rijck te worden tot vele onbehoorlicke dingen versoeckt, ende als met eenen strick inde werelt vast houdt. Siet Matth. 6.24.
[v10] iExod. 23.8. Deut. 16.19. Prov. 15.16.
15Gr. liefde des gelts.
16D. van de gesonde leere des geloofs.
17D. hare zielen met angst ende sorge vele quellingen aengedaen om die te vergaderen, ende als sy vergadert zijn, om die te behouden. waerom’se Christus oock by doornen vergelijckt Matth. 13.22. die de menschen quetsen, ende het goede zaet versticken.
[v11] k2.Timoth. 2.22.
18Aldus noemt de Schrift de gene die door Godts Geest worden geregeert, ende in het bysonder de trouwe Propheten ende Leeraers. Siet 2.Reg. 1.9, etc. 2.Timoth. 3.17.
[v12] l1.Timoth. 1.18.
19D. beneerstight u met alle vlijt niet alleen in het prediken van het woordt des geloofs, maer oock in ’t beleven van het selve. 2.Tim. 4.7.
20Een gelijckenisse genomen van de ghene die om prijs loopen, ende al loopende hare handen uytsteken om te grijpen als sy ontrent het perck komen. Siet 1.Cor. 9.24. Phil. 3. versen 13, 14.
21N. van Christo te sullen ghetrouwelick dienen, doe ghy van my tot een Euangelist in de teghenwoordigheydt der Ouderlingen zijt verkoren. Siet hier voren cap. 4.14.
[v13] m1.Tim. 5.21.
nDeut. 32.39. 1.Sam. 2.6.
22D. onderhoudt ende alles het leven geeft dat leven heeft. Actor. 17.25. ja oock tot het leven verweckt het gene alreede ghestorven is: het welck Paulus hier by doet, om Timotheum tegen alle ghevaer des doots te verstercken.
oMatth. 27.11. Ioan. 18.37.
23Ofte, die voor. Siet hier van Ioan. 18.37, etc.
[v14] 24D. dese bevelen, die ick u tot hier toe hebbe ghegeven, selve onderhoudt, ende andere beveelt te onderhouden.
[v15] 25D. te voorschijn sal brengen uyt den hemel om te oordeelen de levende ende de doode.
p1.Timot. 1.17.
26Alsoo wort Godt de Vader alleen wijs, 1.Tim. 1.17. ende alleen goet ghenaemt Matt. 19.17. ende in het volgende vers gheseght de onsterflickheydt alleen te besitten, om dat hy die alleen van hem selven ende volmaecktelick heeft. Ende spreeckt de Apostel hier alsoo, niet om Christum hier uyt te sluyten, dien dese tytelen oock worden ghegheven Apocal. 1.8. ende 19.16. ende elders: maer om Godt also van alle schepselen te onderscheyden, ende om aen te wijsen, dat wy geene macht, die ons tegen is, inde werelt en hebben te vreesen, wanneer wy ons beroep trouwelick uytvoeren, ende volgens dien Godt voor ons hebben, die door Christum eenmael alles sal richten. siet oock Ioan. 17.3.
qApoc. 17.14. ende 19.16.
[v16] 27D. eene volmaecktheydt ende heerlickheyt in hem selven besit, die niemant en kan begrijpen, gelijck het woort licht oock genomen wort. 1.Ioan. 1.5, etc.
rExod. 33.20. Deut. 4.12. 1.Ioan. 4.12.
28N. met de ooge des lichaems, dewijle hy een geestelick wesen heeft, gelijck hy daerom oock onsienlick genaemt wort. 1.Tim. 1.17. siet oock Ioan. 1.18. ende 1.Ioan. 4.20.
[v17] 29Gr. eeuwe.
sMarc. 4.18. Luc. 8.14.
30Selfs dan oock de rijckdommen.
31Gr. tot genietinge. N. met danckbaerheyt ende matigheyt. Siet Deut. 8.10, etc.
[v18] 32Dese deught van gemeensaemheyt wort gestelt tegen den trots ende ingetogenheyt van sommige rijcke, die de kleyne ende arme verachten, ende selfs niet en willen te sprake staen. Andere nemen het voor een gemeensaemheyt om aen andere geerne alle vrientschap ende hulpe te bewijsen, gelijck de mede-deelsaemheyt, welcke voren gaet, alleen de goederen aengaet. Siet Gal. 6.6. Hebr. 13.16.
[v19] tMat. 6.20. Luc. 12.33. ende 16.9.
33N. van hope: niet dat de weldadigheyt der rijcke sulcx verdient, maer om dat de selve een vrucht is des geloofs, ende Godt belooft heeft de selve uyt genade om Christ wille te beloonen. Siet Hebr. 13.21. ende 1.Petr. 2.5.
[v20] 34D. de gesonde leere des geloofs, welcke u als een pant is te bewaren gegeven, om het selve wel aen te leggen, ende oock anderen te bewaren te geven.
v1.Tim. 1.4. ende 4.7. 2.Tim. 2.16. Tit. 1.14. ende 3.9.
35Gr. onheylige ydele roepingen: waer door den Apostel wederom de spitsinnige crakeelingen der bedrieghlicke leeraers verstaet, die van haer met groote hevicheyt ende roepen sonder stichtinge worden gevoert.
36N. so tegen de gesonde leere, als oock selfs tegen malkanderen in saken daer geen saligheyt aen en hanght, gelijck de bedrieghlicke leeraers plegen van d’eene ydele questie tot d’andere te vervallen.
[v21] 37Dat is, daer van professie ofte belijdenisse doende, ende haer selven voor sulcke uytgevende.
38D. van de gesonde leere des geloofs, gelijck vers 10.
39Ofte, gemist, gelijck yemant die het wit mist, daer hy scheen na te schieten. Want sulcke menschen komt dit dickmael over, dat sy door hare spitsinnigheyt ende ydele wijsheyt van de ware wijsheyt vervallen. Siet 2.Timoth. 2.18.
40Siet hier voren het besluyt van de andere brieven.
*Dat dit onderschrift oock niet vast en gaet, blijckt uyt het gene Paulus seght cap. 1.3. ende capit. 4.13. Siet oock Coloss. 2.1. Daerom meynen andere dat dese brief veel eer van Philippis, ofte eenige andere stadt van Macedonien is geschreven, om Timotheum te onderrichten, hoe hy hem tot Ephesen hadde te dragen, ter wijle hy selve in Macedonien soude blijven, ende weder tot hem soude keeren.
Eynde vanden eersten Sendt-brief Pauli aen Timotheum.
Uit: Statenvertaling (1637)
© (transcriptie) 2008 Nicoline van der Sijs