Scanafbeelding
De tweede Sendt-brief des Apostels PAULI CORINTHEN.
opgeweckt heeft, oock ons door Iesum sal opwecken, 27ende met ulieden daer sal stellen.
15Want 28alle dese dingen zijn om uwent wille, pop dat 29de vermenighvuldighde genade, door de dancksegginge van vele, overvloedigh werde ter heerlickheyt Godts.
16Daerom en vertragen wy niet: maer hoewel onse 30uytwendige mensche verdorven wort, so wort nochtans 31de inwendige vernieuwt van dage te dage.
17qWant onse 32lichte verdruckinge, 33die seer haest voorby [gaet], 34werckt ons een gantsch seer uytnement eeuwigh gewichte der heerlickheyt:
18Dewijle wy niet en 35aenmercken de dingen 36die men siet, maer de dingen 37die men niet en siet. Want de dingen die men siet zijn tijdtlijck, maer de dingen die men niet en siet zijn eeuwigh.
27N. ten uytersten dage wanneer Christus sal verschijnen op sijnen rechter-stoel. Ephes. 5.27.
[v15] 28N. die ick verhaelt hebbe vande gevaren des doots over ons, ende van de wonderlicke verlossingen, die Godt daer op geeft.
p2.Corinth. 1.11.
29Namel. die hy bewijst in onse wonderbaerlicke verlossingen tot uwer vertroostinge, ende stichtinge, ende tot verbreydinge van Godts eere, door uwe danckseggingen voor ons.
[v16] 30Gr. de mensche buyten, D. ons’ lichaem, met onse lichamelicke sterckte, gesontheyt, ende uytwendigen welstant.
31Gr. de mensche binnen. D. de ziele door Godts Geest vernieut zijnde, wort dagelicks in ’t midden van dese swarigheden meer ende meer vernieuwt ende gesterckt.
[v17] qPsal. 30.6. Matth. 5.12. Rom. 8.18. 1.Ioan. 3.2.
32Gr. het lichte, ofte, de lichtigheyt onser verdruckinge. Dit seght den Apostel niet, om dat de verdruckinge in haer selven licht is, maer om datse de Heere door de versterckinge ende troost sijnes Geests, ons licht maeckt. Siet Rom. 5.2. ende 8.37.
33N. gelijck ons leven niet lanck en is. Want nae dit leven worden alle tranen van onse oogen gewasschen. Apocal. 7. versen 16, 17.
34D. brenght voort, niet uyt eenige verdienste, maer uyt enckele genade, om Christi wille. Rom. 8. versen 17, 18. Gr. een eeuwigh gewichte der heerlickheyt, nae uytnementheyt tot uytnementheyt.
[v18] 35Namel. als op een wit daer nae wy trachten, gelijck het Griecx woort eygentlick mede-brenght.
36D. de wereltsche eere ofte oneere, gemacken ende ongemacken deses levens, die wy dagelicks voor onse oogen sien.
37Namel. door de oogen des lichaems, dat is, de geestelicke ende Hemelsche heerlickheydt ende vreughd die belooft is, ende die wy gelooven ende hopen, waer van hy breeder handelt in het volgende capittel. Siet Hebr. 11.1.
Het v. Capittel.
1 Den Apostel gaet voort in het beschrijven van de hope der salicheyt, waer door wy versekert zijn, als dit lichaem, ’t welck een aerdsch tabernakel is, ghebroken wort, dat wy een eeuwige woonstede hebben inden hemel. 4 waer mede wy verlangen overcleedt te worden. 6 overmits so lange wy in dit lichaem inwoonen, wy van den Heere uytwoonen. 9 Dat dan een yegelijck neerstich moet zijn om hem te behagen. 10 om dat wy alle voor den rechter-stoel Christi moeten verschijnen. 11 Betuygt daerom oock sijne neersticheyt onder haer. 12 niet om hem selven te prijsen, maer om haer stoffe van roem te geven tegen de valsche Apostelen. 15 Leert dat Christus voor allen gestorven ende opgeweckt is, op dat sy alle hem souden leven. 16 Waerom hy voortaen niemandt meer en kent na den vleesche. 17 Maer na de nieuwe scheppinge die uyt Godt is in Christo. 19 Waer toe sy als gesanten Godts worden gebruyckt om de menschen met Godt in Christo te versoenen.
1WAnt wy weten, dat soo 1ons’ aaerdsche huys deses tabernakels 2gebroken wort, wy 3een gebouw van Godt hebben, een huys niet met handen gemaeckt, [maer] eeuwigh, in de hemelen.
2bWant oock in desen suchten wy, verlangende met onse woonstede, die uyt den hemel is, overkleet te worden.
3cSoo wy oock 4bekleet [ende] niet naeckt en sullen gevonden worden.
4Want oock wy, 5die in desen tabernakel zijn, suchten 6beswaert zijnde: 7nademael wy niet en willen ontkleedt, 8maer overkleedt worden, dop dat 9het sterflijcke 10van het leven verslonden worde.
5Die ons nu 11tot dit selve bereydt heeft, is Godt, edie ons oock 12het onderpant des Geests gegeven heeft.
6Wy hebben dan altijt goeden moet, ende weten dat wy in-woonende in het lichaem, uyt-woonen 13van den Heere:
7f(Want wy wandelen 14door geloove, [ende] 15niet door aenschouwen.)
8Maer wy hebben goeden moet, ende hebben meer behagen om uyt het lichaem uyt te woonen, ende by den Heere in te woonen.
9Daerom zijn wy oock 16zeer begeerich, 17het zy inwoonende, 18het zy uytwoonende, om hem wel behagelijck te zijn.
10gWant wy alle moeten 19geopenbaert worden voor den rechter-stoel Christi, hop dat een yegelijck 20wechdrage ’tgene 21door het lichaem [geschiet], na dat hy gedaen heeft, 22het zy goet, 23het zy quaet.
11Wy dan wetende 24den schrick des Heeren, bewegen de menschen tot het geloove, ende zijn Gode openbaer geworden: doch ick hope oock in uwe conscientien geopenbaert te zijn.
12iWant wy en 25prijsen ons selven u niet wederom aen, maer wy geven u oorsaecke 26van roem over ons, op dat ghy [stoffe] soudet hebben tegen de gene 27die in het aengesicht roemen, ende niet [in] het herte.
13Want ’t zy dat wy 28uytsinnigh zijn, wy zijn’t Gode: ’tzy dat wy 29gematicht van sinnen zijn, wy zijn’t u lieden.
14Want 30de liefde Christi 31dringht ons:
1532Als die dit oordeelen, dat indien 33een 34voor alle 35gestorven is, 36sy dan alle gestorven zijn. Ende hy is voor alle gestorven, kop dat de gene die leven, niet meer 37haer selven en souden leven, maer 38dien die voor haer gestorven ende opgeweckt is.
16lSo dan, wy en kennen van nu aen niemandt 39na den vleesche: ende 40indien wy oock Christum na den vleesche gekent hebben, nochtans en kennen wy [hem] 41nu niet meer [na den vleesche].
17So dan indien yemandt 42in Christo is, die is 43een nieuw schepsel: mhet oude is voorby gegaen, siet, 44het is al nieuw geworden.
18Ende 45alle dese dingen zijn uyt Go-
[v1] 1D. ons’ swack ende sterflick lichaem, het welck wy op dese aerde draghen, van aerde gemaeckt is, ende met eenen tabernakel ofte hutte wordt vergeleecken, die men in’t reysen lichtelick op maeckt, ende in’t vertrecken wederom afbreeckt, ofte laet vervallen. siet diergelijcke Iob 4. vers 19. 2.Petr. 1. versen 13, 14.
a2.Corinth. 4.7.
2Gr. ontbonden, los gemaeckt.
3Sommige nemen dit voor de hemelsche heerlickheydt, waer mede onse lichamen ten uytersten dage eerst sullen verheerlickt worden. Doch alsoo de Apostel hier mercklick spreeckt van een gebouw, ofte huys, het welck wy, nae dat desen Tabernakel gebroken is, van Godt sullen hebben, ende dat in den hemel, ende so haest wy uyt dit lichaem gaen woonen, gelijck blijckt uyt versen 6. ende 8. soo wordt het wel soo bequamelick voor de hemelsche heerlickheyt in het gemeyn genomen, waer mede de ziele verciert, ende gelijck als bekleedt wordt soo haest sy desen Tabernakel afleght, ende waer mede het lichaem daer nae sal bekleet worden als het uyt den dooden sal opgeweckt zijn. Siet van het eerste Hebr. 11. versen 14, 16. Apoc. 7.14. ende van het andere, 1.Corinth. 15. versen 42, 43. Philip. 3. versen 20, 21.
[v2] bRom. 8.23.
[v3] cApocal. 3.18. ende 16.15.
4Namelijck, met het ware bruylofts-kleedt, dat is, die met de gerechtigheydt ende heyligheydt Christi in desen verhuys-dagh sullen bevonden worden. Want andere die daer van ontbloot zijn, en hebben dese heerlickheyt niet te verwachten. Andere setten het over, Alsoo, ofte, nademael wy oock bekleedt, etc. ende nement voor een verklaringe van het voorgaende.
[v4] 5D. die in dit aertsch ende sterflick lichaem noch leven.
6N. door het pack der sonde, ende der verdruckingen.
7D. geheel ontbloot worden van ons lichaem dat wy nu dragen, om het selve eeuwelick te derven. Ofte, in welcken Namel. Tabernakel zijnde wy niet en willen, etc.
8Namel. met de hemelsche heerlickheyt, na de ziele, terstont nae de doodt, ende nae het lichaem, wanneer het ons sal wedergegeven worden ten uytersten dage. Sommige meynen dat Paulus hier soude wenschen te mogen leven in dit lichaem tot dat Christus sal komen om onse lichamen te veranderen, sonder dat wy die behoeven af te leggen, van welcke verborgentheyt gesproken wort 1.Corinth. 15.51. ende 1.Thess. 4.17. Doch dit en is niet waerschijnlick, also hy vers 8. seght, dat hy liever heeft uyt het lichaem te gaen uytwoonen, namelick voor eenen tijdt, ende by den Heere in te woonen.
dRom. 8.11. 1.Corinth. 15.53.
9D. de sterflickheyt daer ons lichaem nu mede beswaert is, ende in het graf beswaert blijft.
10D. van de salige onsterflickheyt geheel wech genomen worde, wanneer namelick Christus ’t selve weder sal opwecken, ende sijnen verheerlickten lichame gelijckformigh maken. Philip. 3.21.
[v5] 11D. tot dese heerlickheyt in onse ziele, ende dese onsterflickheydt in onsen lichame. Gr. gewrocht. ofte toegemaeckt.
eRom. 8.16. 2.Corinth. 1.22. Ephes. 1.13. ende 4.30.
12N. den H. Geest tot een onderpandt om ons hier van te versekeren. Siet Rom. 8.16. 2.Cor. 1.29. Ephes. 4.30.
[v6] 13N. Iesu Christo, wiens lichamelick aenschouwen ende tegenwoordigheyt wy so lange moeten derven: gelijck blijckt vers 18. ende verklaert wort Phil. 1 23.
[v7] f1.Cor. 13.12. 2.Corinth. 3.18.
14N. het welck eygentlick aenneemt, ende sich toe-eygent de dinghen die men niet en siet. Hebr. 11. vers 1.
15N. vande dingen die wy hopen. Siet Rom. 8.24. ende 1.Cor. 13.12. hoe wel daer andersins oock een aenschouwen is des geloofs. Ioan. 6.40. ende 8. vers 56.
[v9] 16Gr. eergierich. Siet oock Rom. 15. vers 20.
17N. by hem inden hemel. gelijck vers 8. Siet Apoc. 7.17. ende 14.4. Ofte in den lichame gelijck vers 6.
18N. van Christo buyten den Hemel, terwijle wy noch dit sterflick lichaem dragen, ofte uyt het lichaem, gelijck vers 6.
[v10] gMatth. 25.32. Rom. 14.10.
19N. niet alleen ten aensien van onse persoonen, maer oock van onse gedachten, woorden, ende wercken. Rom. 2. vers 16. Apocal. 2.23. ende 20.12.
hPsal. 62.13. Ierem. 17.10. ende 32.19. Matth. 16.27. Rom. 2.6. ende 14.12. 1.Cor. 3.8. Galat. 6.5. Apoc. 2.23. ende 22.12.
20N. tot eene vergeldinge.
21N. hier in desen leven, ofte terwijle wy dit lichaem dragen.
22D. den loon des goets, uyt genade.
23D. den loon des quaets uyt verdienste. Siet van beyde Matth. 25. versen 34, 41. Rom. 6.23.
[v11] 24D. dit schrickelick ende vreesselick oordeel des Heeren, waer door wy moeten sorghvuldigh zijn om voor hem altijdt oprechtelick te wandelen.
[v12] i2.Corinth. 3.1. ende 10.8.
25D. recommanderen.
26Namel. dat wy trouwe Apostelen Christi zijn, ende dat onse leere een leere is die de herten bekeert.
27Dat is, alleen in gemaeckte ende op-gepronckte wijsen van spreken, ende diergelijcke die wel eenen uytwendigen schijn hebben voor de menschen, maer het herte niet en raecken.
[v13] 28So spreeckt den Apostel, als hy hem selven ende sijnen dienst moet prijsen, om dat het uytsinniger ende dwaser lieden werck schijnt te zijn van hem selven te roemen: ende verklaert dat hy dit doet niet om hem selven dese eere te geven, maer om Gode sijne eere te bewaren.
29Soo spreeckt den Apostel wanneer hy, sonder van hem selven te moeten spreken, sijnen dienst by haer eenvoudelick uytvoert, het welck hy verklaert oock tot haren besten te strecken. Siet 2.Corinth. 11. versen 1, 16, 17, etc. gelijck oock doorgaens in het 12 capit.
[v14] 30Dit kan verstaen worden, ofte van de liefde daer Christus ons mede lief heeft, ofte van de liefde daer mede wy hem lief hebben, om dat hy hem selven voor ons gegeven heeft, het welck het navolgende vers schijnt mede te brengen, hoe wel oock dese onse liefde uyt sijne liefde tegen ons vloeyt.
31D. besit ons geheel, ende beweeght ons om het selve te doen. siet oock Actor. 18.5.
[v15] 32D. voor vast houden.
33Namel. Christus.
34Namel. die in hem gelooven. Ioan. 3.16. Actor. 10.43. Rom. 3.22. ende 10.4. Hebr. 5.9. ende 10.14.
35N. om hare sonden te vernietigen.
36N. met hem om door sijnen doot niet alleen vergevinge der sonden ende versoeninge met Godt te verkrijgen, maer oock om de sonde af te sterven, gelijck Rom. 6.6. Hebr. 9. versen 26, 27, 28.
kRom. 14.7. Gal. 2.20. 1.Thess. 5.10. 1.Petr. 4.2.
37Dat is, tot haer selfs gemack, nut, ende eere.
38D. tot dienst ende eere van dien.
[v16] lMatth. 12.50. Ioan. 15.14. Galat. 5.6. ende 6.15. Col. 3.11.
39D. nae het uyterlick aensien, maeghschap, gestalte, eere, wijsheyt, ofte welsprekenheyt: maer, (wil hy segghen) alleen nae den geest, dat is, nae de geestelicke kracht die in hem is, ende door hem gewrocht wordt.
40Gelijck Paulus getuyght, dat hy oock Christum gesien heeft. 1.Corinth. 9.1.
41N. om daer over te roemen, ofte onse achtinge daer door te soecken, gelijck sommige doen.
[v17] 42Dat is, waerlick Christum kent, ende met hem vereenight is.
43D. door de kracht ende den Geest Christi wedergeboren, sonder op die vleeschelicke dingen meer te achten, ofte sijn geluck daer in te soecken. Gal. 6.15.
mIesai. 43.18. Apoc. 21.5.
44N. in het rijcke Christi: ende hier siet d’Apostel op de beloften Godts. Iesai. 65.17. ende 66.22. daer dese vernieuwinge van alle dingen, die alleen voor Godt gelt, onder het rijcke Christi belooft wort: waer van een deel nu vervult is in de ware geloovige, die door Godts Geest vernieuwt zijn, ende het overige vervult sal worden in het toecomende leven, na de opstandinge. Siet 2.Pet. 3.13. Apoc. 21.5.
[v18] 45N. die dese nieuwe scheppinge aengaen.
Uit: Statenvertaling (1637)
© (transcriptie) 2008 Nicoline van der Sijs